Cissus

Cissus, Vitaceae familyasına bağlı sarılıcı, tırmanıcı, sarkıcı veya sukulent karakterli gelişim gösterebilen bitki türlerini kapsayan bir cinstir. Yaklaşık 350 adet sarmaşık türü barındıdır, fakat bu türlerden yalnızca iki tanesi sukulent çatısı altında geçmektedir: Cissus quadrangularis ve Cissus tuberosa . Türlere göre gövde yapısı, yaprak formu, su depolama kapasitesi ve büyüme hızı değişebilir. Bazı türlerde ince ve uzun sarılıcı sürgünler görülürken, bazı türlerde etli, köşeli veya yumrulu gövde yapısı bulunur. Cissus türlerinde bakım koşulları türün yapısına göre değişse de genel olarak parlak ışık, geçirgen toprak, drenajlı saksı, kontrollü sulama ve iyi hava dolaşımı gereklidir.

Cissus türleri genellikle parlak ve dolaylı ışıkta sağlıklı gelişir. İç mekânda yetiştirilecek bitkiler gün içinde uzun süre aydınlık alan bir konuma yerleştirilmelidir. Doğu ve batı cepheli pencere önleri çoğu tür için uygundur. Güney cephede yetiştirilen bitkiler yaz aylarında sert öğle güneşinden korunmalıdır. Etli gövdeli veya sukulent karakterli türler daha güçlü ışığa uyum sağlayabilir. Yetersiz ışıkta sürgünler incelir, boğum araları açılır, yapraklar küçülür ve bitki zayıf gelişir.

Cissus türleri için toprak karışımı geçirgen ve havadar olmalıdır. Kök çevresinde uzun süre nem kalan ağır topraklar kök çürümesine neden olabilir. Kaktüs ve sukulent toprağı temel karışım olarak kullanılabilir. Karışıma ponza, iri perlit, lav taşı, dere kumu veya küçük çakıl eklenerek drenaj artırılabilir. Daha yapraklı ve hızlı gelişen türlerde az miktarda organik içerik bulunabilir. Etli gövdeli, dört köşeli veya yumrulu türlerde mineral oranı daha yüksek karışımlar tercih edilmelidir. Saksının altında mutlaka drenaj deliği bulunmalıdır.

Sulama, toprağın kuruma durumuna göre yapılmalıdır. Cissus türlerinde genel kural, toprağın büyük bölümü kuruduktan sonra sulama yapmaktır. Sulama sırasında su kök bölgesine ulaşmalı ve fazla su drenaj deliklerinden dışarı çıkmalıdır. Saksı tabağında su bekletilmemelidir. Aktif büyüme döneminde yapraklı türler daha düzenli sulama isteyebilir. Etli gövdeli veya yumrulu türlerde sulama daha seyrek ve kontrollü yapılmalıdır. Serin dönemlerde, ışık azaldığında veya bitki gelişimi yavaşladığında sulama azaltılmalıdır.

Cissus türlerinde gövde yapısı türlere göre farklılık gösterir. Bazı türlerde ince ve esnek sarılıcı gövdeler bulunur. Bazılarında kalın, etli, köşeli veya su depolayan gövdeler gelişir. Cissus quadrangularis gibi türlerde dört köşeli etli gövdeler belirgindir. Cissus tuberosa gibi türlerde dip kısımda yumrulu gövde tabanı oluşur. Sağlıklı gövdeler türüne göre diri, sert, esnek veya dolgun olmalıdır. Gövde diplerinde yumuşama, koyulaşma, sulu doku oluşumu veya kötü koku kök ve gövde çürümesine işaret edebilir.

Yaprak formu türlere göre değişir. Bazı Cissus türlerinde yuvarlak, oval veya kalp biçimine yakın yapraklar bulunur. Bazı türlerde parçalı, derin girintili veya dekoratif yapraklar gelişir. Sukulent karakterli türlerde yapraklar küçük, dönemsel veya ikinci planda olabilir. Yaprak sararması fazla sulama, yetersiz ışık, ortam değişimi veya doğal yaprak yenilenmesiyle ilişkili olabilir. Yapraklarda büzüşme susuzlukla, yumuşama ise fazla nemle bağlantılı olabilir.

Cissus türleri ılık ve dengeli sıcaklıklarda gelişir. Don olaylarına karşı hassastır. İç mekânda normal oda sıcaklıklarında yetiştirilebilir. Bitki soğuk hava akımlarından, ani sıcaklık düşüşlerinden ve düşük sıcaklıkta ıslak kalan topraktan korunmalıdır. Klima, kalorifer veya sürekli cereyan alan noktalara yerleştirilmemelidir. Hava dolaşımı iyi olan ortamlar kök, yaprak ve gövde sağlığı açısından uygundur.

Cissus türlerinin çoğu sarılıcı veya tırmanıcı gelişim gösterir. Destek çubuğu, halka, kafes sistemi veya askılı saksı kullanılabilir. Destek verilen bitkiler daha düzenli gelişir. Desteksiz bırakılan türler sarkıcı veya dağınık formda büyüyebilir. Uzayan, zayıflayan veya formu bozan sürgünler budanabilir. Budama, bitkinin daha kompakt gelişmesini ve yeni yan sürgünler oluşturmasını destekler.

Gübreleme aktif büyüme döneminde yapılabilir. Düşük dozlu, dengeli içerikli bir bitki besini kullanılabilir. Fazla gübreleme zayıf ve hızlı sürgün gelişimine neden olabilir. Etli gövdeli türlerde aşırı azotlu gübre kullanımı gövde dokusunu hassaslaştırabilir. Dinlenme döneminde, kış aylarında, yeni saksı değişimi sonrasında veya kökleri zarar görmüş bitkilerde gübreleme yapılmamalıdır.

Cissus üretimi genellikle gövde çeliğiyle yapılır. Sağlıklı, diri ve boğum içeren bir sürgün parçası seçilir. Kesilen çelik, türün yapısına göre kısa süre kurutulduktan sonra geçirgen ve hafif nemli bir karışıma dikilir. Boğum noktalarının toprakla temas etmesi köklenmeyi destekler. Köklendirme döneminde toprak sürekli ıslak tutulmamalıdır. Parlak fakat yakıcı olmayan ışık, sıcak ortam ve kontrollü nem köklenme sürecini destekler. Bazı türler suda da köklenebilir; ancak etli gövdeli türlerde geçirgen toprakta köklendirme daha güvenlidir.

Cissus türlerinde sık görülen sorunlar kök çürümesi, gövde diplerinde yumuşama, yaprak sararması, yaprak dökümü, yetersiz ışığa bağlı zayıf uzama, gövde büzüşmesi, unlu bit, yaprak biti ve örümcek akarıdır. Kök çürümesi çoğunlukla fazla sulama, drenajsız saksı ve ağır toprak kullanımından kaynaklanır. Gövde büzüşmesi susuzlukla ilişkili olabilir. Gövde yumuşaması fazla nem ve çürüme belirtisi olabilir. Zararlılar özellikle genç sürgünlerde, yaprak diplerinde ve boğum aralarında görülebilir.

Cissus bakımında temel koşullar parlak ışık, geçirgen toprak, drenajlı saksı, kontrollü sulama, uygun sıcaklık ve iyi hava dolaşımıdır. Yapraklı türler aktif büyüme döneminde daha düzenli su isteyebilir. Etli gövdeli ve yumrulu türlerde fazla sulama daha yüksek risk taşır. Türün gövde yapısı, yaprak formu ve mevsimsel gelişim durumu bakım uygulamalarında dikkate alınmalıdır.