Colletia paradoxa

Colletia paradoxa, Rhamnaceae familyasına bağlı, yapraksız görünüme yakın gelişen, üçgenimsi-yassı dikenli gövdeleriyle tanınan dikkat çekici bir çalı türüdür. Kaktüs değildir; ancak sert, dikenli ve kuraklığa dayanıklı yapısı nedeniyle sukulent ve kaktüs koleksiyonlarında benzer estetik amaçla yetiştirilebilir. Gövdeleri yeşil, yassılaşmış ve fotosentez yapabilen yapıdadır. Yapraklar çok küçük, kısa ömürlü veya belirgin olmayan formda olabilir. Bitkinin esas dikkat çeken kısmı, gövde üzerinde karşılıklı dizilen sert, üçgen, kanat benzeri dikenli yapılardır. Colletia paradoxa bakımı için bol ışık, çok geçirgen toprak, drenajlı saksı, kontrollü sulama, iyi hava dolaşımı ve serin-kuru kış koşulları gerekir.

Colletia paradoxa’nın gövde yapısı klasik yapraklı bitkilerden farklıdır. Bitki, yeşil ve dikenli dallarıyla fotosentez yapar. Dallar üzerinde üçgen, yassı ve sert çıkıntılar bulunur. Bu yapılar hem bitkiye karakteristik bir görünüm verir hem de onu oldukça dikenli ve temas açısından dikkat gerektiren bir tür haline getirir. Gövdeler genç dönemde daha yeşil ve canlı görünür; yaşlandıkça odunsu yapı güçlenir. Sağlıklı gelişen bitkide gövdeler sert, diri ve belirgin yeşil renkte olur. Gövdelerde kararma, yumuşama, dipten çökme veya kabukta kötü kokulu bozulma görülmesi fazla sulama, ağır toprak ya da kök çürümesiyle ilişkilidir.

Colletia paradoxa bol ışık isteyen bir bitkidir. Sağlıklı, sıkı ve güçlü dikenli gövde gelişimi için gün içinde uzun süre parlak ışık almalıdır. İç mekânda yetiştirilecekse en aydınlık pencere önü tercih edilmelidir. Güney, güneydoğu veya güneybatı cepheli alanlar uygundur. Işık yetersiz kaldığında bitki zayıf, gevşek ve uzun aralıklı gelişebilir. Dış mekânda bakılacaksa bol güneş alan, hava dolaşımı güçlü ve yağmur suyunun saksıda birikmediği bir konum tercih edilmelidir. Uzun süre gölgede kalmış bir bitki doğrudan sert güneşe çıkarılmamalı, güneşe kademeli alıştırılmalıdır. Ani güneş geçişleri gövde yüzeyinde yanık lekelerine neden olabilir.

Toprak karışımı geçirgen ve mineral ağırlıklı olmalıdır. Colletia paradoxa ağır, sıkışan ve uzun süre nem tutan topraklarda sağlıklı gelişmez. Kaktüs ve sukulent toprağı temel karışım olarak kullanılabilir; ancak bu karışım ponza, lav taşı, iri perlit, dere kumu, küçük çakıl veya benzeri mineral malzemelerle desteklenmelidir. Toprak sulama sonrasında suyu hızlı şekilde tahliye etmeli ve kök çevresinin uzun süre ıslak kalmasını engellemelidir. Torf oranı yüksek, geç kuruyan ve fazla organik içerikli karışımlar kök çürümesi riskini artırır. Saksının altında mutlaka drenaj deliği bulunmalıdır. Drenajsız kaplarda yetiştirme bu tür için uygun değildir.

Sulama kontrollü yapılmalıdır. Colletia paradoxa sulama düzeninde temel kural, toprağın büyük ölçüde kurumasını beklemektir. Aktif büyüme döneminde toprak tamamen kurumaya yaklaştığında sulama yapılabilir. Sulama sırasında su kök bölgesine ulaşmalı ve fazla su saksı altından dışarı çıkmalıdır. Saksı tabağında su bekletilmemelidir. Bitki kuraklığa dayanıklı olsa da aktif dönemde uzun süre tamamen susuz bırakılırsa gelişim yavaşlayabilir. Buna karşılık sürekli nemli toprak çok daha risklidir. Serin ve düşük ışıklı dönemlerde sulama azaltılmalı, kış boyunca toprak uzun süre ıslak bırakılmamalıdır.

Colletia paradoxa sıcak ve aydınlık dönemlerde aktif gelişim gösterebilir; ancak kışın daha serin, kuru ve havadar koşullarda tutulması uygundur. İç mekânda yetiştirilecekse özellikle kış aylarında kalorifer yanında, havasız ve düşük ışıklı alanlarda tutulmamalıdır. Dış mekânda yetiştirilecekse don riski, uzun süreli yağış ve ağır toprak koşulları dikkate alınmalıdır. Bitki kuru soğuğa bir miktar dayanıklı olabilir; fakat saksıda yetiştirilen örneklerde kökler daha hassas olduğu için soğuk ve ıslak kombinasyonu risklidir. Kışın kök çevresinin ıslak kalması, soğuktan daha tehlikeli sonuçlar doğurabilir.

Colletia paradoxa çiçekleri küçük, beyazımsı, krem veya açık tonlarda olabilir ve genellikle dallar üzerinde belirir. Çiçekler bitkinin sert ve dikenli görünümüne göre daha narin bir yapıdadır. Çiçeklenme için bitkinin yeterli ışık alması, sağlıklı kök sistemine sahip olması ve büyüme döneminde dengeli bakım görmesi gerekir. Çok genç, düşük ışıkta kalan veya sık sık fazla sulanan bitkilerde çiçeklenme zayıf olabilir. Çiçeklenme döneminde sulama gereksiz şekilde artırılmamalıdır. Tomurcuk ve çiçek oluşumu, toprağın sürekli nemli tutulması gerektiği anlamına gelmez.

Gübreleme sınırlı yapılmalıdır. Colletia paradoxa gübreleme işlemi yalnızca aktif büyüme döneminde uygulanmalıdır. Çok yoğun gübreleme hızlı fakat zayıf gelişime neden olabilir. Düşük dozlu, dengeli içerikli bir bitki besini ya da kaktüs-sukulent bitkileri için kullanılan hafif gübreler tercih edilebilir. Gübre önerilen dozun yarısı kadar seyreltilerek verilmelidir. Aşırı azotlu gübrelerden kaçınılmalıdır; çünkü fazla azot gövde dokusunu yumuşatabilir ve bitkiyi çürümeye daha yatkın hale getirebilir. Kış döneminde, yeni saksı değişimi sonrasında, kökleri zarar görmüş veya stres altındaki bitkilerde gübreleme yapılmamalıdır.

Saksı seçimi kök hacmine uygun olmalıdır. Gereğinden büyük saksılar toprağın uzun süre nemli kalmasına neden olabilir. Bu nedenle fazla büyük olmayan, drenaj delikli bir saksı tercih edilmelidir. Bitki dikenli ve dallanan bir yapı oluşturduğu için saksının dengeli durması önemlidir. Zamanla üst kısımda dallanma arttığında bitki tek yöne ağırlık verebilir. Toprak saksı fazla nemin daha hızlı uzaklaşmasına yardımcı olabilir. Saksı değişimi gerekiyorsa aktif büyüme döneminin başlangıcı daha uygundur. Saksı değişimi sırasında dikenli gövde yapısı nedeniyle kalın eldiven kullanılmalı ve kökler gereksiz yere zedelenmemelidir.

Colletia paradoxa budama işlemi dikkatli yapılmalıdır. Bitki doğal olarak dikenli, mimari ve düzensiz dallanan bir form oluşturur. Form kontrolü, kurumuş dalların alınması veya çok zayıf gelişen sürgünlerin temizlenmesi için budama yapılabilir. Budama sırasında temiz ve keskin bir makas kullanılmalıdır. Kesim sonrası bitki aşırı sulanmamalı, yaraların kuruması için havadar bir ortamda tutulmalıdır. Sert budama bitkiyi strese sokabilir; bu nedenle gerekiyorsa kademeli budama daha uygundur. Dikenli yapısı nedeniyle bitkiyle çalışırken göz ve el koruması önemlidir.

Colletia paradoxa üretimi tohumla veya yarı odunsu çeliklerle yapılabilir. Tohumla üretimde geçirgen, hafif ve steril bir karışım kullanılmalıdır. Tohumlar yüzeye yakın ekilmeli, ortam hafif nemli tutulmalı fakat havasız bırakılmamalıdır. Çelikle üretimde sağlıklı, hastalıksız ve çok genç olmayan bir dal parçası seçilir. Kesim sonrası çelik bir süre kurutulmalı ve ardından geçirgen bir karışıma dikilmelidir. Köklenme döneminde toprak hafif nemli tutulabilir; ancak sürekli ıslak bırakılmamalıdır. Fazla nem çeliklerde çürüme riskini artırır. Köklenme tamamlandıktan sonra sulama kademeli olarak normal düzene alınmalıdır.