Colletia hystrix

Colletia hystrix, Rhamnaceae familyasına bağlı, sert dikenli dallarıyla tanınan, kaktüs olmamasına rağmen kuraklığa dayanıklı görünümü nedeniyle koleksiyonlarda dikkat çeken çalı formunda bir bitkidir. Gövde ve dalları odunsu yapıdadır; yapraklar belirgin, büyük ve uzun ömürlü değildir. Bitkinin esas karakteristik görünümünü, dal sistemi üzerinde gelişen sert, sivri ve savunma amaçlı dikenli yapılar oluşturur. Colletia hystrix bakımı için bol ışık, çok iyi drenaj sağlayan geçirgen toprak, kontrollü sulama, havadar ortam ve özellikle kış döneminde daha kuru bakım düzeni gerekir. Sürekli nemli toprak bu tür için uygun değildir.

Colletia hystrix’in gövdeleri zamanla odunsu hale gelir ve bitki çalı formunda gelişir. Genç sürgünler daha yeşil ve canlı görünebilir; olgun dallar ise daha sert, koyu renkli ve odunsu yapı kazanır. Dikenleri oldukça sert ve batıcıdır. Bu nedenle bitkiyle temas ederken dikkatli olunmalı, saksı değişimi veya budama sırasında kalın eldiven kullanılmalıdır. Sağlıklı bitkide dallar diri, sert ve formunu koruyan yapıdadır. Gövde diplerinde yumuşama, kararma, kötü koku, kabuk altında çürüme veya dal uçlarında ani kuruma görülmesi fazla sulama, ağır toprak, drenaj eksikliği veya kök problemleriyle ilişkilidir.

Colletia hystrix bol ışık isteyen bir türdür. Sağlıklı, sıkı ve dengeli gelişim için gün içinde uzun süre parlak ışık almalıdır. İç mekânda yetiştirilecekse en aydınlık pencere önü tercih edilmelidir. Güney, güneydoğu veya güneybatı cepheli alanlar uygundur. Işık yetersiz olduğunda bitki zayıf, seyrek ve düzensiz gelişebilir. Dış mekânda bakılacaksa bol güneş alan, hava dolaşımı güçlü ve yağmur suyunun saksıda birikmediği bir konum seçilmelidir. Uzun süre gölgede kalmış bir bitki doğrudan sert güneşe çıkarılmamalı, güneşe kademeli olarak alıştırılmalıdır. Ani güneş geçişleri sürgünlerde yanık lekelerine neden olabilir.

Toprak karışımı geçirgen ve mineral ağırlıklı olmalıdır. Colletia hystrix ağır, sıkışan, fazla organik içerikli ve uzun süre nem tutan topraklarda sağlıklı gelişmez. Kaktüs ve sukulent toprağı temel karışım olarak kullanılabilir; ancak karışıma ponza, lav taşı, iri perlit, dere kumu, küçük çakıl veya benzeri mineral malzemeler eklenmelidir. Toprak sulama sonrasında suyu hızlı şekilde tahliye etmeli ve kök çevresinin uzun süre ıslak kalmasını engellemelidir. Torf oranı yüksek, geç kuruyan karışımlar kök çürümesi riskini artırır. Saksının altında mutlaka drenaj deliği bulunmalıdır. Drenajsız kaplarda yetiştirme uygun değildir.

Sulama kontrollü yapılmalıdır. Colletia hystrix sulama düzeninde temel kural, toprağın büyük ölçüde kurumasını beklemektir. Aktif büyüme döneminde toprak kurudukça sulama yapılabilir; ancak bitki sürekli nemli bırakılmamalıdır. Sulama yapıldığında su kök bölgesine ulaşmalı ve fazla su saksı altından dışarı çıkmalıdır. Saksı tabağında su bekletilmemelidir. Kuraklığa dayanıklı bir bitki olsa da büyüme döneminde çok uzun süre tamamen susuz bırakılırsa gelişim yavaşlayabilir. Buna karşılık fazla sulama çok daha ciddi bir risktir. Serin ve düşük ışıklı dönemlerde sulama azaltılmalı, kış boyunca toprak uzun süre ıslak kalmamalıdır.

Colletia hystrix sıcak ve aydınlık dönemlerde daha aktif gelişir. Kış döneminde ise daha serin, kuru ve havadar koşullarda tutulması uygundur. İç mekânda yetiştirilecekse kalorifer yanında, havasız ve düşük ışıklı alanlarda tutulmamalıdır. Dış mekânda yetiştirilecekse uzun süreli yağış, ağır toprak ve soğukla birlikte ıslak kalan kök bölgesi en büyük risklerden biridir. Saksıda yetiştirilen bitkilerde kökler bahçe toprağındaki bitkilere göre daha hassas olabileceği için kışın ıslaklık kontrolü daha önemlidir. Kuru soğuk, ıslak soğuğa göre daha az risklidir.

Colletia hystrix çiçekleri küçük, açık renkli ve genellikle bitkinin dikenli yapısına göre daha narin görünümlüdür. Çiçekler beyazımsı, krem veya soluk tonlarda olabilir. Çiçeklenme için bitkinin yeterli ışık alması, sağlıklı kök sistemine sahip olması ve büyüme döneminde dengeli bakım görmesi gerekir. Çok genç, düşük ışıkta kalan veya sık sık fazla sulanan bitkilerde çiçeklenme zayıf olabilir. Çiçeklenme döneminde sulama gereksiz şekilde artırılmamalıdır. Tomurcuk ve çiçek oluşumu, toprağın sürekli nemli tutulması gerektiği anlamına gelmez.

Gübreleme sınırlı yapılmalıdır. Colletia hystrix gübreleme işlemi yalnızca aktif büyüme döneminde uygulanmalıdır. Düşük dozlu, dengeli içerikli bir bitki besini ya da kaktüs-sukulent bitkileri için kullanılan hafif gübreler tercih edilebilir. Gübre önerilen dozun yarısı kadar seyreltilerek verilmelidir. Aşırı gübreleme hızlı fakat zayıf sürgün gelişimine neden olabilir. Bu durum bitkinin doğal sert yapısını zayıflatabilir ve çürümeye daha yatkın hale getirebilir. Aşırı azotlu gübrelerden kaçınılmalıdır. Kış döneminde, yeni saksı değişimi sonrasında, kökleri zarar görmüş veya stres altındaki bitkilerde gübreleme yapılmamalıdır.

Saksı seçimi kök hacmine ve bitkinin dikenli çalı formuna uygun olmalıdır. Gereğinden büyük saksılar toprağın uzun süre nemli kalmasına neden olabilir. Bu nedenle fazla büyük olmayan, drenaj delikli bir saksı tercih edilmelidir. Bitki zamanla dallanıp üst kısımda ağırlık oluşturabileceği için saksının dengeli durması önemlidir. Toprak saksı fazla nemin daha hızlı uzaklaşmasına yardımcı olabilir. Saksı değişimi gerekiyorsa aktif büyüme döneminin başlangıcı daha uygundur. Saksı değişimi sırasında kökler gereksiz yere dağıtılmamalı, dikenli dallar nedeniyle kalın eldiven ve dikkatli çalışma tercih edilmelidir.

Colletia hystrix budama işlemi form kontrolü, kuru dalların temizlenmesi veya zayıf gelişen sürgünlerin alınması için yapılabilir. Bitki doğal olarak sert, dikenli ve düzensiz dallanan bir çalı formu oluşturur. Bu nedenle budama çok sık yapılmamalı, yalnızca ihtiyaç olduğunda uygulanmalıdır. Temiz ve keskin bir makas kullanılmalıdır. Kesim sonrası bitki aşırı sulanmamalı, yaraların kuruması için havadar ve aydınlık bir ortamda tutulmalıdır. Sert budama bitkiyi strese sokabilir; gerekiyorsa budama kademeli yapılmalıdır. Dikenli yapı nedeniyle işlem sırasında el ve göz koruması önemlidir.

Colletia hystrix üretimi tohumla veya yarı odunsu çeliklerle yapılabilir. Tohumla üretimde hafif, steril ve geçirgen bir karışım kullanılmalıdır. Tohumlar yüzeye yakın ekilmeli, ortam hafif nemli tutulmalı fakat havasız bırakılmamalıdır. Çelikle üretimde sağlıklı, hastalıksız ve çok genç olmayan bir dal parçası seçilir. Kesim sonrası çelik bir süre kurutulmalı ve ardından geçirgen bir karışıma dikilmelidir. Köklenme döneminde toprak hafif nemli tutulabilir; ancak sürekli ıslak bırakılmamalıdır. Fazla nem çeliklerde çürüme riskini artırır. Köklenme tamamlandıktan sonra sulama kademeli olarak normal düzene alınmalıdır.