Cistanthe

Cistanthe, Montiaceae familyasına bağlı, genellikle kuraklığa dayanıklı, etli veya yarı etli yapraklı, parlak çiçekleriyle dikkat çeken bitkileri kapsayan bir cinstir. Türlere göre gelişim formu değişebilir. Bazı türler alçak ve yayılıcı yapı gösterirken, bazıları daha dik gelişebilir. Yapraklar çoğunlukla etli, oval, kaşıksı, dar veya yuvarlağa yakın formda olabilir. Çiçekler genellikle pembe, morumsu pembe, fuşya, kırmızımsı veya sarımsı tonlarda görülür. Cistanthe bakımı yapılırken temel koşullar parlak ışık, geçirgen toprak, drenajlı saksı, kontrollü sulama, iyi hava dolaşımı ve fazla nemden kaçınmadır.

Cistanthe türleri yüksek ışık isteyen bitkilerdir. Sağlıklı gelişim ve güçlü çiçeklenme için gün içinde uzun süre parlak ışık almaları gerekir. Dış mekânda tam güneş veya güçlü aydınlık alanlar uygundur. İç mekânda yetiştirilecekse en aydınlık pencere önü tercih edilmelidir. Doğu, batı veya güneye yakın cepheler kullanılabilir. Güney cephede yaz aylarında cam arkasından gelen sert öğle güneşi bazı türlerde yaprak yanıklarına neden olabilir. Yetersiz ışıkta gövdeler uzar, yaprak araları açılır, bitki formu gevşer ve çiçeklenme azalır.

Toprak karışımı hafif, geçirgen ve hızlı drene olan yapıda olmalıdır. Cistanthe türleri ağır, sıkışan ve uzun süre nemli kalan topraklarda sağlıklı gelişmez. Kaktüs ve sukulent toprağı temel karışım olarak kullanılabilir. Bu karışıma ponza, iri perlit, lav taşı, dere kumu veya küçük çakıl eklenerek drenaj artırılabilir. Bahçede yetiştirilecekse kumlu, taşlı veya suyu hızlı geçiren topraklar daha uygundur. Saksıda yetiştirilen bitkilerde drenaj deliği bulunmalıdır. Drenajsız kaplarda kök çürümesi riski artar.

Sulama toprağın kuruma durumuna göre yapılmalıdır. Cistanthe türlerinde genel kural, toprağın büyük ölçüde kurumasını bekledikten sonra sulama yapmaktır. Sulama sırasında su kök bölgesine ulaşmalı ve fazla su saksı altından çıkmalıdır. Saksı tabağında su bekletilmemelidir. Aktif büyüme ve çiçeklenme döneminde bitki daha düzenli su tüketebilir. Ancak toprak sürekli nemli bırakılmamalıdır. Serin dönemlerde, ışığın azaldığı zamanlarda veya gelişimin yavaşladığı süreçte sulama azaltılmalıdır. Fazla sulama kök çürümesi, yaprak yumuşaması ve dipten bozulmaya neden olabilir.

Cistanthe türlerinin yaprakları genellikle etli veya yarı etli yapıdadır. Bu yapı bitkinin kısa süreli kuraklığa dayanmasına yardımcı olur. Yaprak rengi türe ve ışık seviyesine göre yeşil, gri-yeşil, mavimsi yeşil, morumsu veya pembe tonlara yakın olabilir. Sağlıklı yapraklar diri, dolgun ve formunu koruyan yapıdadır. Yapraklarda büzüşme ve incelme susuzlukla ilişkili olabilir. Yapraklarda yumuşama, sararma, saydamlaşma veya dipten bozulma fazla nem, ağır toprak veya kök sorunu belirtisi olabilir.

Cistanthe türleri sıcak ve aydınlık koşullarda daha iyi gelişir. Don olaylarına ve düşük sıcaklıkta ıslak kalan toprağa karşı hassas olabilir. Dış mekânda yetiştirilecekse don riski olmayan dönemler daha uygundur. Kışları sert geçen bölgelerde korunaklı alanda tutulması gerekir. İç mekânda yetiştirilen bitkiler normal oda sıcaklıklarında gelişebilir. Bitki soğuk hava akımlarından, ani sıcaklık düşüşlerinden ve kapalı, havasız ortamlardan korunmalıdır. İyi hava dolaşımı kök, gövde ve yaprak sağlığı açısından önemlidir.

Cistanthe türlerinde çiçeklenme için güçlü ışık gereklidir. Çiçekler genellikle parlak renkli, açık formlu ve ince taç yapraklıdır. Türlere göre çiçek büyüklüğü ve rengi değişebilir. Çiçeklenme döneminde sulama artırılmamalı, toprak sürekli nemli tutulmamalıdır. Tomurcuk ve çiçek oluşumu, bitkinin daha fazla suya ihtiyaç duyduğu anlamına gelmez. Fazla su, kök bozulmasına ve çiçeklerin kısa sürede yıpranmasına neden olabilir. Çiçeklenmenin güçlü olması için yeterli güneş, geçirgen toprak ve sağlıklı kök sistemi gerekir.

Gübreleme sınırlı yapılmalıdır. Cistanthe türleri doğal olarak besin değeri çok yüksek olmayan, mineral ağırlıklı ve geçirgen topraklara uyum sağlayabilir. Aktif büyüme ve çiçeklenme döneminde düşük dozlu, dengeli içerikli bir bitki besini kullanılabilir. Önerilen dozun yarısı veya daha düşük bir oran tercih edilebilir. Aşırı gübreleme, özellikle azot oranı yüksek besinlerle yapıldığında, yaprak ve sürgün gelişimini artırabilir ancak çiçeklenmeyi zayıflatabilir. Dinlenme döneminde, serin aylarda, yeni saksı değişimi sonrasında veya kökleri zarar görmüş bitkilerde gübreleme yapılmamalıdır.

Cistanthe üretimi çoğunlukla tohumla yapılabilir. Tohumlar hafif, geçirgen ve nem dengesi iyi ayarlanmış bir karışıma ekilmelidir. Ekim ortamı sürekli ıslak bırakılmamalı, hafif nemli tutulmalıdır. Çimlenme döneminde parlak fakat yakıcı olmayan ışık, ılık ortam ve iyi hava dolaşımı önemlidir. Fideler güçlendikçe sulama daha kontrollü yapılmalıdır. Bazı türlerde gövde çeliğiyle üretim de denenebilir. Çelikle üretimde sağlıklı bir sürgün seçilmeli, kesim sonrası kısa süre bekletilmeli ve geçirgen karışıma dikilmelidir. Köklendirme döneminde fazla sulamadan kaçınılmalıdır.

Saksı seçimi bitkinin kök hacmine uygun olmalıdır. Gereğinden büyük saksılar toprağın uzun süre nemli kalmasına neden olabilir. Küçük veya orta boy, drenaj delikli saksılar tercih edilmelidir. Saksı değişimi gerekiyorsa aktif büyüme dönemi başlangıcı daha uygundur. Saksı değişimi sırasında kökler fazla zedelenmemelidir. Yeni saksıya alınan bitki hemen yoğun sulanmamalı, birkaç gün kontrollü şekilde gözlemlenmelidir.