Delosperma obtusum

Delosperma obtusum, Aizoaceae familyasına ait, toprağa yakın gelişen çok yıllık bir sukulent türüdür. Doğal olarak Güney Afrika’nın Doğu Kap ve Free State bölgelerinde yetişir. Açık, güneşli, kayalık ve suyun kolayca uzaklaştığı alanlara uyum sağlamıştır. Zamanla çevreye yayılan sürgünleri, dolgun yaprakları ve leylak-mor tonlarındaki çiçekleriyle tanınır. Delosperma obtusum bakımında doğrudan güneş, geçirgen toprak ve mevsime göre düzenlenen sulama temel öneme sahiptir.

Bitkinin gövdeleri çoğunlukla toprak yüzeyine paralel ilerler ve zamanla sık bir küme meydana getirir. Toprağa temas eden bazı sürgünler köklenerek bitkinin farklı noktalardan gelişmesini sağlayabilir. Genç gövdeler yeşil ve etli yapıdayken yaşlanan alt kısımlar sertleşerek kahverengi bir görünüm kazanabilir. Sertliğini koruyan yaşlı gövdeler normaldir; koyulaşan, yumuşayan veya kötü kokan bölümler ise fazla neme bağlı doku kaybını gösterebilir.

Delosperma obtusum yaprakları gövdeler üzerinde karşılıklı çiftler hâlinde dizilir. Yapraklar kısa, kalın ve etlidir; enine kesitleri yuvarlatılmış üçgen biçimine yaklaşabilir. Uçları bazı örneklerde sivri görünse de genel yapıları dolgun ve kütçe olabilir. Yaprak yüzeyindeki küçük kabarcıksı hücreler güneş altında kristalimsi bir parlaklık oluşturur.

Yaprak rengi büyüme döneminde çoğunlukla yeşildir. Güçlü güneş, kuraklık ve düşük sıcaklığın etkisiyle bronz, kırmızımsı veya koyu mor tonlar meydana gelebilir. Özellikle kış dönemindeki morlaşma, yapraklar sert ve sağlıklı olduğu sürece doğal bir renk değişimi olarak değerlendirilebilir. Nemli toprakla birlikte görülen sararma, saydamlaşma ve kolay kopma ise fazla sulamaya işaret eder.

Delosperma obtusum doğrudan güneş alan bir konumda yetiştirilmelidir. Güçlü ışık sürgünlerin kısa ve sık gelişmesini, yaprakların doğal formunu korumasını ve bol miktarda tomurcuk oluşmasını destekler. Yetersiz ışıkta gövdeler incelerek uzar, yaprak çiftlerinin arası açılır ve çiçeklenme belirgin biçimde azalır.

İç mekânda yetiştirilecek bitki güneş alan geniş bir pencerenin hemen önünde tutulmalıdır. Pencereden uzak noktalardaki genel oda aydınlığı uzun vadede yeterli değildir. Uzun süre gölgede kalmış bir bitki yoğun yaz güneşine aniden çıkarılmamalı; önce sabah güneşine alıştırılmalı ve aldığı doğrudan ışık kademeli biçimde artırılmalıdır.

Toprak karışımı gevşek, iri taneli ve hızlı süzülen yapıda olmalıdır. Kaktüs ve sukulentler için hazırlanmış toprağa ponza, lav kırığı, iri perlit veya yıkanmış iri kum eklenebilir. Karışımda sınırlı miktarda organik madde bulunabilir; ancak ince torf oranı yüksek, çamurlaşan ve sulamadan sonra günlerce ıslak kalan topraklar kullanılmamalıdır.

Bitkinin kökleri çok derin bir saksıya ihtiyaç duymaz. Tabanında açık drenaj delikleri bulunan, kök kümesiyle uyumlu ve nispeten yayvan bir saksı tercih edilebilir. Gereğinden büyük saksılarda köklerin kullanamadığı fazla toprak geç kurur. Saksı tabağında veya deliksiz dış saksıda biriken su sulamadan sonra mutlaka boşaltılmalıdır.

İlkbahar ve yaz aylarında aktif büyüme devam ederken toprağın büyük bölümü kuruduğunda sulama yapılabilir. Su, kök topunun tamamına ulaşacak miktarda verilmeli ve fazlasının drenaj deliklerinden çıkması sağlanmalıdır. Az miktarda ve sık sulama yapmak yerine, toprak yeterince kuruduktan sonra kapsamlı sulama uygulanmalıdır.

Delosperma obtusum kuraklığa dayanıklı olsa da büyüme ve çiçeklenme döneminde uzun süre tamamen susuz bırakılmamalıdır. Aşırı kuruluk yaprakların küçülmesine, sürgün gelişiminin durmasına ve tomurcukların açılmadan kurumasına neden olabilir. Buna karşılık toprağın devamlı nemli kalması köklerin havasız kalmasına ve gövde tabanlarının yumuşamasına yol açar.

Sonbaharda sıcaklık ve ışık azaldıkça sulama aralıkları uzatılmalıdır. Tür serin koşullara ve belirli ölçüde dona dayanabilse de düşük sıcaklıkla ıslak toprağın birlikte devam etmesi önemli bir risktir. Kışın serin ortamda tutulan bitki kuruya yakın bırakılmalı ve uzun süreli yağıştan korunmalıdır. Küçük saksılardaki bitkiler şiddetli ve uzun süren donlarda aydınlık, havadar ve korunaklı bir yere alınabilir.

Delosperma obtusum yüksek hava nemine ihtiyaç duymaz. Yapraklara düzenli olarak su püskürtülmesi gerekli değildir. Sık sürgünlerin arasında kalan su serin havalarda geç kuruyarak mantari sorunlara zemin hazırlayabilir. Sulama doğrudan toprağa yapılmalı ve bitkinin üst kısmı gece boyunca ıslak bırakılmamalıdır.

Gübreleme yalnızca büyüme döneminde ve düşük dozda yapılmalıdır. Sukulentlere uygun, azot oranı sınırlı bir bitki besini kullanılabilir. Fazla azot sürgünlerin gevşek biçimde uzamasına, yaprakların yumuşamasına ve çiçeklenmenin azalmasına neden olabilir. Yeni saksıya alınmış veya kökleri zarar görmüş bitkilere hemen gübre verilmemelidir.

Saksı değişiminin her yıl yapılması gerekmez. Kökler mevcut saksıyı doldurduğunda, toprak sıkıştığında veya sulamadan sonra normalden uzun süre nemli kaldığında değişim yapılabilir. En uygun dönem yeni gelişimin başladığı ilkbahardır. Bitki saksıdan çıkarılırken sürgünlerinden çekilmemeli, kök topu alttan desteklenmelidir.

Delosperma obtusum gövde çelikleri ve köklenmiş sürgünlerin ayrılmasıyla kolayca çoğaltılabilir. Sağlıklı bir sürgün kesildikten sonra kesim yüzeyinin kısa süre kuruması beklenir. Çelik daha sonra mineral oranı yüksek ve hafif nemli bir toprağa yerleştirilir. Kökler oluşmadan önce toprağın sürekli ıslak tutulması çelik tabanının yumuşamasına neden olabilir. Tür tohumla da çoğaltılabilir. Küçük tohumlar geçirgen toprağın yüzeyine serpilerek yalnızca çok ince bir kum tabakasıyla örtülebilir. Çimlenme sırasında yüzey hafif nemli tutulmalı, ancak havasız ve suya doygun bırakılmamalıdır. Genç fideler güçlendikçe doğrudan güneşe kademeli olarak alıştırılmalıdır.

Delosperma obtusum çiçekleri sürgünlerin uç bölümünde meydana gelir. Çok sayıdaki ince taç yaprak papatyayı andıran gösterişli çiçekler oluşturur. Renkleri çoğunlukla leylak, eflatun, morumsu pembe veya açık mor tonlarındadır. Çiçeğin merkezinde daha açık renkli ya da sarımsı bir bölüm görülebilir.