Delosperma nubigenum

Delosperma nubigenum, Aizoaceae familyasına ait, yere yakın gelişen ve yoğun kümeler oluşturan çok yıllık bir sukulent türüdür. Doğal olarak Güney Afrika’nın yüksek dağlık bölgeleri ile Lesotho’da yetişir. Bulut ve sisin sık görüldüğü yüksek rakımlı yaşam alanı nedeniyle tür adı “bulutlarda doğan” anlamına gelir. Sert kış koşullarına uyumlu olması, parlak sarı çiçekleri ve kompakt gelişimi türün belirgin özellikleridir.

Bitkinin yumuşak ve kırılgan sürgünleri toprak yüzeyine paralel ilerler. Uygun koşullarda dallar uzayarak saksının kenarlarından aşağı sarkabilir. Toprağa temas eden boğumlar kolayca köklenir ve bitkinin kısa sürede sık bir küme oluşturmasını sağlar. Genç gövdeler yeşil ve etliyken yaşlanan alt bölümler sertleşip kahverengileşebilir.

Delosperma nubigenum genellikle yaklaşık 5–10 santimetre yüksekliğinde kalır; ancak sürgünleri çevreye doğru geniş bir alana yayılabilir. Bitkinin sık yapısı zamanla dağınık hâle gelirse tamamen kuruyan veya gereğinden fazla uzayan dallar ilkbaharda kısaltılabilir. Yoğun budama gerekli değildir.

Yapraklar gövdeler üzerinde karşılıklı çiftler hâlinde dizilir. Yaklaşık 12–14 milimetre uzunluğundaki yapraklar kısa, etli, yassı ve kayığı andıran biçimdedir. Açık yeşilden parlak yeşile kadar değişen yaprak yüzeyinde küçük kabarcıksı hücreler bulunur. Güçlü güneş, kuraklık ve düşük sıcaklık etkisiyle yapraklar bronz, kırmızı veya mora yaklaşan tonlara dönebilir. Özellikle kışın oluşan bronzlaşma çoğunlukla doğal bir renk değişimidir.

Sağlıklı yapraklar dolgun ve diri görünmelidir. Toprak tamamen kuruduğunda yapraklarda sınırlı buruşma meydana gelebilir. Buna karşılık toprak nemliyken yaprakların sararması, saydamlaşması veya kolayca kopması fazla sulamaya işaret eder. Gövde tabanındaki koyulaşma ve yumuşama fark edildiğinde sulama durdurulmalı ve kökler kontrol edilmelidir.

Delosperma nubigenum bakımı için doğrudan güneş alan bir konum tercih edilmelidir. Güçlü ışık bitkinin sık gelişmesini, kış renklerinin belirginleşmesini ve bol tomurcuk oluşturmasını destekler. Hafif yarı gölgeyi tolere edebilse de ışığın fazla azalması sürgünlerin uzamasına ve çiçek sayısının düşmesine neden olur.

İç mekânda yetiştirilecekse saksı güneş alan bir pencerenin hemen önüne yerleştirilmelidir. Pencereden uzaktaki genel oda aydınlığı yeterli değildir. Uzun süre gölgede kalan bitkiler yoğun yaz güneşine bir anda çıkarılmamalı, doğrudan ışığa birkaç hafta içinde kademeli olarak alıştırılmalıdır.

Toprak gevşek, iri taneli ve suyu hızla uzaklaştırabilecek yapıda olmalıdır. Kaktüs ve sukulent toprağı ponza, lav kırığı, iri perlit veya yıkanmış iri kumla desteklenebilir. Karışımda sınırlı miktarda organik madde bulunabilir; ancak ince torf oranı yüksek ve sulama sonrasında uzun süre ıslak kalan topraklardan kaçınılmalıdır.

Bitkinin lifli ve yüzeye yakın gelişen kökleri çok derin bir saksı gerektirmez. Tabanında yeterli drenaj deliği bulunan, nispeten yayvan bir saksı kullanılabilir. Saksının gereğinden büyük seçilmesi toprağın geç kurumasına neden olur. Saksı tabağında veya deliksiz dış saksıda su bekletilmemelidir.

Delosperma nubigenum doğal ortamında yaz yağışlarından yararlanır. Bu nedenle ilkbahar ve yaz aylarında aktif gelişim devam ederken tamamen susuz bırakılmamalıdır. Toprağın üst ve orta bölümleri kuruduğunda kapsamlı sulama yapılabilir. Su kök topunun tamamına ulaşmalı ve fazlası saksının altından dışarı çıkmalıdır.

Az miktarda ve sık su vermek yerine, toprağın kuruması beklendikten sonra yeterli miktarda sulama yapılmalıdır. Uzun süreli kuraklık yaprakların küçülmesine ve tomurcukların kurumasına yol açabilir. Sürekli nemli toprak ise köklerin havasız kalmasına ve gövde tabanlarının yumuşamasına neden olur.

Sonbaharda sıcaklıklar azaldıkça sulama aralıkları uzatılmalıdır. Delosperma nubigenum soğuğa en dayanıklı Delosperma türlerinden biridir. Doğal ortamında kar ve dona maruz kalabilir. Bununla birlikte saksı bakımında soğuk dayanımı büyük ölçüde toprağın kuru ve geçirgen olmasına bağlıdır. Düşük sıcaklık ile sürekli ıslak toprak bir araya geldiğinde kök kaybı görülebilir.

Kış boyunca serin bir yerde tutulan bitki kuruya yakın bırakılmalıdır. Uzun süreli yağış alan bölgelerde saksının yağmurdan korunması yararlıdır. Şiddetli don sırasında küçük saksılar aydınlık ve havadar bir alana alınabilir. Bitkinin sıcak ve don görülmeyen iklimlerde yaşaması mümkün olsa da yeterli kış serinliği almayan örneklerde çiçeklenme zayıflayabilir.

Delosperma nubigenum yüksek hava nemine ihtiyaç duymaz. Yapraklara düzenli olarak su püskürtülmemelidir. Sık sürgünlerin arasında kalan su serin havalarda geç kuruyarak mantari sorunların gelişmesini kolaylaştırabilir. Sulama doğrudan toprağa yapılmalı ve bitkinin üst kısmı gece boyunca ıslak bırakılmamalıdır.

Gübreleme yalnızca büyüme döneminde ve düşük dozda yapılmalıdır. Sukulentler için hazırlanmış, azot oranı sınırlı bir bitki besini kullanılabilir. Fazla gübre sürgünlerin gevşek ve dayanıksız gelişmesine, soğuk direncinin azalmasına ve çiçeklenmenin zayıflamasına neden olabilir.

Saksı değişimi her yıl gerekli değildir. Kökler mevcut alanı doldurduğunda, toprak sıkıştığında veya sulama sonrasında normalden uzun süre nemli kaldığında ilkbaharda değişim yapılabilir. Bitki sürgünlerinden çekilmemeli, kök topu alttan desteklenerek saksıdan çıkarılmalıdır.

Delosperma nubigenum gövde çelikleriyle kolayca çoğaltılabilir. İlkbahar veya yaz aylarında alınan sağlıklı bir sürgünün alt yaprakları temizlenir ve kesim yüzeyi kısa süre kurutulur. Çelik mineral oranı yüksek, hafif nemli toprağa dikilebilir. Köklenme döneminde toprak tamamen kurutulmamalı, ancak sürekli ıslak da tutulmamalıdır.

Toprak üzerinde kendiliğinden köklenmiş sürgünler ana bitkiden ayrılarak doğrudan farklı bir saksıya alınabilir. Tür tohumla da çoğaltılabilir. Küçük tohumlar geçirgen toprağın yüzeyine serpilir ve üzerleri yalnızca çok ince bir kum tabakasıyla örtülür. Çimlenme süresince yüzey hafif nemli tutulmalıdır.

Çiçekler sürgün uçlarında tek başına gelişir ve yaklaşık 2–2,5 santimetre çapa ulaşabilir. Çok sayıdaki ince taç yaprak parlak limon sarısı veya altın sarısı renktedir. Çiçeklerin merkez bölümü de sarı olduğundan tamamen açıldıklarında tek renkli ve canlı bir görünüm oluştururlar.