Delosperma mahonii

Delosperma mahonii, Aizoaceae familyasına ait, yayılıcı ve hafif yükselici gelişebilen çok yıllık bir sukulent türüdür. Doğal yayılış alanı Güney Afrika’nın Gauteng, Limpopo, Mpumalanga ve North West bölgelerinden Zimbabve ile Mozambik’e kadar uzanır. Kayalık çatlaklarda, kumlu zeminlerde, otlaklarda ve seyrek ağaçlı alanlarda yetişebilir. Çevresel değişimlere dayanıklı olmakla birlikte saksı bakımında köklerinin uzun süre ıslak kalmaması gerekir.

Bitkinin ince ve dallanmış gövdeleri başlangıçta yeşil ve etli yapıdadır. Zamanla alt bölümler sertleşerek kahverengimsi bir görünüm kazanabilir. Gövdeler tamamen yere yatık gelişebileceği gibi uç kısımları yukarı doğru yönelen sürgünler de oluşturabilir. Olgun bir bitki yaklaşık 25 santimetre yüksekliğe ulaşabilir ve yanlara doğru yayılarak gevşek bir küme meydana getirebilir.

Yaşlanan gövdelerin kahverengileşmesi, dokular sert kaldığı sürece normaldir. Gövde tabanının koyulaşması, saydamlaşması veya kolayca ezilecek kadar yumuşaması ise fazla sulamaya bağlı doku kaybını gösterebilir. Tamamen kuruyan dallar temiz bir kesiciyle alınabilir. Sağlıklı sürgünlerin düzenli olarak budanması gerekmez; ancak aşırı uzayan veya zayıflayan dallar aktif büyüme döneminde kısaltılabilir.

Delosperma mahonii yaprakları gövdeler üzerinde karşılıklı çiftler hâlinde gelişir. Yapraklar yaklaşık 2–4,5 santimetre uzunluğunda, etli ve silindire yakın biçimdedir. Üst yüzeylerinde uzunlamasına uzanan belirgin bir oluk bulunabilir. Uç kısmına doğru hafifçe daralan yapraklar taze ve canlı yeşil renktedir.

Yaprak yüzeyi küçük kabarcıksı hücrelerle kaplıdır. Bu ince yapı, yaprakların güneş altında hafif pırıltılı veya kristalimsi görünmesini sağlar. Yapraklar sert biçimde silinmemeli ve üzerlerine parlatıcı ürün uygulanmamalıdır. Biriken toz gerektiğinde yumuşak ve kuru bir fırçayla temizlenebilir.

Sağlıklı yapraklar dolgun, diri ve gövdeye sıkıca bağlı olmalıdır. Toprak tamamen kuru olduğunda yapraklarda hafif incelme veya buruşma görülmesi su ihtiyacını gösterebilir. Buna karşılık toprak hâlâ nemliyken yaprakların sararması, saydamlaşması veya gövdeden kolayca ayrılması köklerin fazla sudan etkilendiğine işaret edebilir.

Delosperma mahonii bakımı için doğrudan güneş alan veya gün boyunca çok güçlü aydınlık sağlayan bir yer tercih edilmelidir. Yeterli ışık sürgünlerin daha kısa ve dayanıklı gelişmesini, yaprakların sık kalmasını ve çiçek tomurcuklarının oluşmasını destekler. Düşük ışıkta gövdeler incelerek uzayabilir, yaprak çiftleri arasındaki mesafe artabilir ve çiçeklenme azalabilir.

İç mekânda yetiştirilecek bitki güneş alan bir pencerenin hemen önünde tutulmalıdır. Pencereden uzaktaki genel oda aydınlığı uzun vadeli gelişim için yeterli olmayabilir. Uzun süre gölgede kalmış bir Delosperma mahonii yoğun yaz güneşine aniden çıkarılmamalıdır. Önce sabah güneşine alıştırılmalı, ardından doğrudan ışık süresi kademeli biçimde artırılmalıdır.

Toprak karışımı gevşek, iri taneli ve suyu kısa sürede uzaklaştırabilecek yapıda olmalıdır. Kaktüs ve sukulentler için hazırlanmış toprağa ponza, lav kırığı, iri perlit veya yıkanmış iri kum eklenebilir. Karışımda sınırlı miktarda organik madde bulunabilir; ancak yoğun torf içeren, sıkışan ve sulamadan sonra uzun süre ıslak kalan topraklardan kaçınılmalıdır.

Tabanında açık drenaj delikleri bulunan, kök kümesiyle uyumlu büyüklükte bir saksı kullanılmalıdır. Bitkinin kökleri çok derin bir saksı gerektirmez. Yanlara doğru gelişen sürgünler nedeniyle nispeten geniş ve ölçülü derinlikte bir saksı uygun olabilir. Gereğinden büyük saksılarda köklerin kullanmadığı fazla toprak geç kurur ve kök çevresinde uzun süreli nem oluşturur.

Delosperma mahonii sulaması sabit günlere göre değil, toprağın kuruma durumuna göre yapılmalıdır. İlkbahar ve yaz aylarında bitki aktif olarak gelişirken toprağın üst ve orta bölümleri kuruduğunda su verilebilir. Sulama sırasında kök topunun tamamı ıslatılmalı ve fazla suyun drenaj deliklerinden dışarı çıkmasına izin verilmelidir.

Az miktarda fakat sık su vermek yerine, toprak yeterince kuruduğunda kapsamlı sulama yapılması daha uygundur. Tür yaz yağışı alan bölgelerde yetiştiği için aktif büyüme sırasında aylar boyunca tamamen susuz bırakılmamalıdır. Uzun süren kuraklık yaprakların küçülmesine, gelişimin durmasına ve tomurcukların kurumasına neden olabilir.

Toprağın devamlı nemli tutulması ise köklerin havasız kalmasına yol açar. Sulamalar arasındaki süre sıcaklığa, güneş miktarına, saksının büyüklüğüne ve karışımın kuruma hızına göre değişir. Saksı tabağında veya deliksiz dış saksıda su bekletilmemelidir.

Sonbaharda sıcaklık ve ışık azaldıkça bitkinin su tüketimi düşer. Bu dönemde sulama aralıkları uzatılmalıdır. Delosperma mahonii, yüksek rakımlı ve sert kışlara uyumlu bazı Delosperma türleri kadar güçlü don dayanımına sahip kabul edilmemelidir. Uzun süreli don, soğuk rüzgâr ve yoğun kış yağışı sırasında saksı aydınlık ve korunaklı bir yere alınmalıdır.

Gübreleme yalnızca büyüme döneminde ve düşük dozda yapılmalıdır. Sukulentlere uygun, azot oranı sınırlı bir bitki besini kullanılabilir. Fazla azot sürgünlerin uzun ve gevşek gelişmesine, yaprakların yumuşamasına ve çiçeklenmenin azalmasına neden olabilir. Yeni saksıya alınmış veya kökleri zarar görmüş bitkilere hemen gübre verilmemelidir.

Delosperma mahonii gövde çelikleriyle çoğaltılabilir. Sağlıklı ve çiçek taşımayan bir sürgün kesildikten sonra kesim yüzeyinin kısa süre kuruması beklenmelidir. Çelik daha sonra mineral oranı yüksek, hafif nemli bir toprağa dikilebilir. Kökler oluşmadan önce toprağın sürekli ıslak tutulması çelik tabanının yumuşamasına neden olabilir.

Delosperma mahonii çiçekleri birkaç çiçek taşıyan çatallı saplar üzerinde gelişebilir. Yaklaşık 2,5 santimetre çapındaki çiçekler çok sayıda ince taç yapraktan oluşur. Renkleri genellikle pembe, morumsu pembe veya açık eflatun tonlarındadır. Çiçeklerin dikkat çeken özelliklerinden biri de hafif ve tatlı bir koku yayabilmesidir.