Delosperma lavisiae

Delosperma lavisiae, Aizoaceae familyasında yer alan, yere yakın gelişen ve zamanla sık kümeler oluşturan çok yıllık bir sukulent türüdür. Doğal olarak Güney Afrika’nın yüksek kesimleri ile Lesotho’da yetişir. Kayalık, açık ve rüzgâra maruz kalan alanlara uyum sağlaması nedeniyle düşük sıcaklıklara pek çok sukulentten daha dayanıklıdır. Parlak pembe veya morumsu pembe çiçekleri ve yoğun yaprak yapısıyla tanınır.

Bitkinin sürgünleri çoğunlukla toprağa paralel ilerler ve yaklaşık 8–10 santimetre yüksekliğinde sık bir doku oluşturur. Toprağa temas eden gövdeler zaman içinde köklenebilir. Genç dallar yeşil ve etli, yaşlanan alt gövdeler ise daha sert ve kahverengimsi olabilir. Tamamen kurumuş sürgünler temizlenebilir; ancak düzenli ve yoğun budamaya ihtiyaç duymaz.

Delosperma lavisiae yaprakları karşılıklı çiftler hâlinde dizilir. Yapraklar kısa, kalın ve uç kısmına doğru daralan yapıdadır. Enine kesitleri yaklaşık üç köşeli görünür. Yüzeylerindeki küçük kabarcıksı hücreler güneş altında ince kristaller gibi parlayabilir. Yaprak rengi genellikle orta veya koyu yeşildir. Soğuk, güçlü güneş ya da uzun süren kuraklık sonucunda kırmızımsı ve bronz tonlar gelişebilir.

Sağlıklı yapraklar dolgun ve sert olmalıdır. Toprak tamamen kuruduğunda yaprakların hafifçe küçülmesi veya buruşması su ihtiyacını gösterebilir. Buna karşılık nemli topraktaki yaprakların sararması, saydamlaşması veya kolayca kopması fazla sulamayla ilişkili olabilir. Gövde tabanında yumuşama görülmesi durumunda kökler kontrol edilmelidir.

Delosperma lavisiae bakımı için doğrudan güneş alan bir konum tercih edilmelidir. Güçlü ışık bitkinin kompakt kalmasını, yaprakların sık gelişmesini ve bol miktarda tomurcuk oluşturmasını sağlar. Yetersiz ışıkta sürgünler uzar, yaprak çiftlerinin arası açılır ve çiçeklenme azalır. İç mekânda yetiştirilecekse güneş alan bir pencerenin hemen önü kullanılmalıdır.

Gölgede yetişmiş bir bitki doğrudan yoğun yaz güneşine çıkarılmamalıdır. İlk olarak sabah veya akşam güneşi alan bir yerde tutulmalı, ardından güneşlenme süresi kademeli biçimde artırılmalıdır. Ani geçişler yapraklarda soluklaşmaya ve kuru yanık lekelerine neden olabilir.

Delosperma lavisiae toprağı gevşek, mineral ağırlıklı ve hızlı süzülen yapıda olmalıdır. Kaktüs ve sukulentler için hazırlanmış bir karışıma ponza, lav kırığı, iri perlit veya yıkanmış iri kum eklenebilir. İnce torf oranı yüksek, sıkışan ve sulamadan sonra günlerce ıslak kalan karışımlar uygun değildir.

Bitkinin kökleri çok derin bir saksı gerektirmez. Tabanında açık drenaj delikleri bulunan, nispeten yayvan ve kök büyüklüğüyle uyumlu bir saksı tercih edilebilir. Gereğinden büyük saksılar toprağın geç kurumasına neden olur. Saksı tabağında veya deliksiz dış saksıda su bekletilmemelidir.

İlkbahar ve yaz aylarında aktif büyüme devam ederken toprağın büyük bölümü kuruduğunda sulama yapılabilir. Su kök topunun tamamına ulaşmalı ve fazlası drenaj deliklerinden dışarı akmalıdır. Sık aralıklarla az miktarda su vermek yerine, toprak yeterince kuruduğunda kapsamlı sulama yapılması daha uygundur.

Delosperma lavisiae kuraklığa dayanıklı olsa da büyüme ve çiçeklenme döneminde uzun süre tamamen susuz bırakılmamalıdır. Aşırı kuruluk tomurcukların gelişmeden kurumasına ve yaprakların küçülmesine neden olabilir. Toprağın sürekli nemli tutulması ise köklerin havasız kalmasına ve gövde tabanlarının yumuşamasına yol açar.

Sonbaharda sıcaklıklar düştükçe sulama sıklığı azaltılmalıdır. Kışın serin koşullarda yetiştirilen bitki kuruya yakın tutulabilir. Tür soğuğa yüksek ölçüde dayanıklı olsa da bu dayanıklılık toprağın hızlı süzülmesine bağlıdır. Uzun süre devam eden soğuk ve ıslak koşullar kök kaybı riskini artırır. Saksıdaki bitkiler şiddetli donlarda yağış almayan, aydınlık ve korunaklı bir yere alınabilir.

Yüksek hava nemi gerekli değildir. Yapraklara düzenli olarak su püskürtülmemelidir. Sık sürgünlerin arasında kalan su serin havalarda geç kuruyabilir. Sulamanın doğrudan toprağa yapılması ve bitkinin üst kısmının gece boyunca ıslak bırakılmaması daha güvenlidir.

Gübreleme yalnızca büyüme döneminde ve düşük dozda yapılmalıdır. Sukulentler için hazırlanmış, azot oranı sınırlı bir bitki besini kullanılabilir. Fazla azot gövdelerin gevşek biçimde uzamasına, yaprakların yumuşamasına ve çiçek sayısının azalmasına neden olabilir.

Saksı değişimi kökler mevcut alanı doldurduğunda veya toprak geçirgenliğini kaybettiğinde yapılabilir. En uygun dönem ilkbaharda yeni gelişimin başladığı zamandır. Köklerde yumuşamış veya koyulaşmış bölümler görülürse bunlar temizlenmeli, kesilen köklerin kısa süre kurumasına izin verilmelidir.

Delosperma lavisiae gövde çelikleri, köklenmiş sürgünlerin ayrılması ve tohumla çoğaltılabilir. Çelikle çoğaltmada sağlıklı bir sürgün kesilir ve kesim yüzeyi kısa süre kurutulur. Daha sonra mineral oranı yüksek, hafif nemli bir toprağa yerleştirilir. Kökler oluşmadan önce toprağın devamlı ıslak tutulması çelik tabanında yumuşamaya yol açabilir. Kendi köklerini geliştirmiş sürgünler ana bitkiden ayrılarak doğrudan başka bir saksıya dikilebilir. Tohumlar çok küçük olduğu için geçirgen toprağın yüzeyine serpilmelidir. Üzerleri kalın toprakla örtülmemeli ve çimlenme döneminde yüzey yalnızca hafif nemli tutulmalıdır.

Delosperma lavisiae çiçekleri sürgün uçlarında tek tek oluşur. Çok sayıdaki ince taç yaprak parlak pembe, fuşya veya morumsu pembe tonlarında olabilir. Merkez bölümü genellikle açık sarı ya da beyazımsıdır. Çiçekler yaklaşık 1,5–2 santimetre çapındadır ve güneşli saatlerde tamamen açılır. Çiçeklenme ilkbaharın sonlarında başlayabilir ve uygun koşullarda sonbaharın ilk dönemine kadar aralıklarla devam edebilir. Bulutlu havalarda ve akşam saatlerinde çiçeklerin kapanması doğaldır. Bol çiçeklenme için güçlü güneş, sağlıklı kökler ve aktif büyüme döneminde dengeli sulama gerekir.