Delosperma esterhuyseniae

Delosperma esterhuyseniae, Aizoaceae familyasında yer alan, toprağa yakın gelişen ve zamanla sık kümeler oluşturan çok yıllık bir sukulent türüdür. Doğal olarak Güney Afrika’nın Cape bölgesindeki kayalık alanlarda, dağ yamaçlarında ve toprak tabakasının sınırlı olduğu çatlaklarda yetişir. Beyaz renkli çiçekleri, sarı merkezi ve dolgun yeşil yapraklarıyla tanınır. Delosperma esterhuyseniae bakımında güçlü ışık, geçirgen toprak ve sulamalar arasında yeterli kuruma süresi sağlanmalıdır.

Bitkinin gövdeleri kısa, dallanmış ve çoğunlukla yayılıcı yapıdadır. Toprağa temas eden sürgünler zamanla köklenerek bitkinin daha geniş ve yoğun bir küme oluşturmasına yardımcı olabilir. Yaşlanan gövdelerin alt kısımları odunsulaşabilir ve kahverengi bir görünüm kazanabilir. Bu durum dokular sert olduğu sürece doğal yaşlanma sürecinin parçasıdır. Yumuşayan veya koyulaşan gövde tabanları ise fazla nemden kaynaklanan doku kaybını gösterebilir.

Delosperma esterhuyseniae yaprakları gövdeler üzerinde karşılıklı çiftler hâlinde gelişir. Yapraklar dolgun, etli ve uç kısmına doğru daralan yapıdadır. Aynı tür içinde daha kısa ve kalın ya da daha uzun ve parmak biçimli yapraklar görülebilir. Yaprak yüzeyinde ışığı yansıtan küçük kabarcıksı hücreler bulunur. Bu hücreler güneş altında yaprakların ince kristallerle kaplıymış gibi görünmesini sağlar.

Yaprak rengi çoğunlukla açık veya orta yeşildir. Güçlü güneş, serinlik ve sınırlı su etkisiyle uçlarda bronz ya da hafif kırmızımsı tonlar oluşabilir. Sağlıklı yapraklar sert ve dolgun olmalıdır. Toprak kuruyken görülen hafif buruşma su ihtiyacını gösterebilir. Toprak nemli olduğu hâlde yaprakların sararması, saydamlaşması veya kolayca kopması ise köklerin fazla sudan zarar gördüğüne işaret edebilir.

Delosperma esterhuyseniae bakımı için doğrudan güneş alan aydınlık bir konum tercih edilmelidir. Güçlü ışık sürgünlerin kısa ve sık gelişmesini, yaprakların dolgun kalmasını ve çiçek tomurcuklarının oluşmasını destekler. Yetersiz ışıkta gövdeler uzar, yapraklar arasındaki mesafe açılır ve çiçeklenme azalır. İç mekânda yetiştirilecekse güneş alan bir pencerenin hemen yakını kullanılmalıdır.

Uzun süre gölgede tutulan bir bitki yoğun güneşe aniden çıkarılmamalıdır. Önce sabah güneşi alan bir noktaya yerleştirilmeli, ardından doğrudan ışık süresi kademeli olarak artırılmalıdır. Ani değişiklikler yapraklarda soluklaşmaya ve kuru yanık alanlarına yol açabilir. Açık ve havadar ortamlar, sürgünlerin sık gelişmesi ve çiçeklerin tam olarak açılması açısından daha uygundur.

Toprak gevşek, mineral oranı yüksek ve suyu kısa sürede uzaklaştırabilecek yapıda olmalıdır. Kaktüs ve sukulentlere uygun bir karışım ponza, lav kırığı, iri perlit veya yıkanmış iri kumla desteklenebilir. Sınırlı miktarda organik madde kullanılabilir; ancak ince torf oranı yüksek, sıkışan ve günlerce ıslak kalan karışımlardan kaçınılmalıdır.

Bitkinin kök sistemi çok derin bir saksı gerektirmez. Altında açık drenaj delikleri bulunan, kök kümesine uygun ve nispeten yayvan bir saksı kullanılabilir. Gereğinden büyük saksılarda köklerin kullanmadığı toprak geç kurur. Bu durum özellikle serin dönemlerde kök ve gövde tabanının uzun süre ıslak kalmasına neden olabilir.

İlkbahar ve yaz aylarında aktif gelişim devam ederken toprağın büyük bölümü kuruduğunda sulama yapılabilir. Su, kök topunun tamamına ulaşacak biçimde verilmeli ve fazlasının drenaj deliklerinden çıkması sağlanmalıdır. Saksı tabağında biriken su bekletilmemelidir. Az miktarda ve sık su vermek yerine, toprak kurudukça kapsamlı sulama yapılması daha uygundur.

Delosperma esterhuyseniae kuraklığa dayanıklı olsa da büyüme ve çiçeklenme döneminde uzun süre tamamen susuz bırakılmamalıdır. Aşırı kuruluk yaprakların küçülmesine, sürgün gelişiminin durmasına ve tomurcukların açılmadan kurumasına neden olabilir. Buna karşılık toprağın sürekli nemli tutulması köklerin havasız kalmasına ve sürgün tabanlarının yumuşamasına yol açar.

Sonbaharda sıcaklıkların düşmesiyle sulama azaltılmalıdır. Bitki serin koşullara birçok tropikal sukulentten daha dayanıklı olsa da soğuk ve ıslak toprağın birlikte devam etmesi önemli bir risk oluşturur. Kışın serin ortamda bulunan bitki kuruya yakın tutulmalıdır. Saksıdaki örnekler uzun süreli sert dondan ve yoğun kış yağışlarından korunmalıdır.

Yapraklara düzenli olarak su püskürtülmesi gerekmez. Sık gelişen sürgünlerin arasında kalan su, özellikle serin havalarda geç kuruyabilir. Sulama doğrudan toprağa uygulanmalı ve yaprakların gece boyunca ıslak kalması önlenmelidir. Düzenli hava hareketi, hem yaprakların hem de toprak yüzeyinin daha hızlı kurumasına yardımcı olur.

Gübreleme yalnızca büyüme döneminde ve düşük dozda yapılmalıdır. Sukulentlere uygun, azot oranı sınırlı bir bitki besini tercih edilebilir. Fazla azot sürgünlerin gevşek biçimde uzamasına, yaprakların yumuşamasına ve çiçeklenmenin azalmasına neden olabilir. Yeni saksıya alınmış veya kökleri zarar görmüş bitkilere gübre verilmemelidir.

Delosperma esterhuyseniae gövde çelikleri, köklü sürgünlerin ayrılması ve tohumla çoğaltılabilir. Çelik için sağlıklı bir sürgün kesilmeli ve kesim yüzeyinin kısa süre kuruması beklenmelidir. Ardından sürgün mineral oranı yüksek, hafif nemli bir karışıma yerleştirilebilir. Köklenme başlamadan önce toprağın sürekli ıslak tutulması kesim yerinin yumuşamasına neden olabilir.

Tohumlar küçük olduğu için geçirgen karışımın yüzeyine serpilmelidir. Üzerleri kalın toprakla kapatılmamalı, çimlenme süresince yüzey hafif nemli tutulmalıdır. Sürekli ıslak ve havasız ortamlar fidelerde mantari sorunlara yol açabilir. Genç bitkiler güçlendikçe doğrudan güneşe kademeli biçimde alıştırılmalıdır.

Delosperma esterhuyseniae çiçekleri sürgün uçlarında tek tek veya birbirine yakın birkaç tomurcuk hâlinde oluşabilir. Çiçekler çok sayıda ince, beyaz taç yapraktan meydana gelir ve papatyayı andırır. Merkez bölümde sarı erkek organlar bulunur. Güneşli saatlerde tamamen açılan çiçekler, bulutlu havalarda veya akşam saatlerinde kapanabilir.