Dendrocereus undulosus

Dendrocereus undulosus, olgunlaştığında yaklaşık 10 metreye kadar boylanabilen ve çok sayıda dal meydana getiren güçlü bir gövde yapısına sahiptir. Ana gövde dik, kalın ve belirgin biçimde dikenlidir. Üst bölümlerde gelişen dallar çevreye doğru açılarak geniş bir yapı oluşturabilir. Genç bitkiler ile saksıda yetiştirilen örnekler uzun süre daha küçük kalabilir; ancak türün doğal gelişim kapasitesi saksı seçiminde ve bakım alanının belirlenmesinde dikkate alınmalıdır. Doğal ortamda kısmen temizlenmiş kuru ormanlarda, diğer çalı ve ağaçların arasından yükselen büyük örnekleri kaydedilmiştir.

Bu türde kalıcı ve işlevsel yapraklar bulunmaz. Fotosentez ile su depolama görevini yeşil gövdeler üstlenir. Gövde bölümleri açık yeşilden mat ve koyu yeşile kadar değişen renklerde olabilir. Her sürgünde çoğunlukla üç ile beş arasında geniş, kanadı andıran kaburga bulunur. Kaburgaların kenarları düz değildir; derin girintiler ve çıkıntılar taşıyan dalgalı bir görünüm oluşturur. “Undulosus” tür adı da bu belirgin dalgalı kaburgalara işaret eder. Areoller kaburga kenarları boyunca sıralanır. Areollerden çıkan açık renkli, düz ve iğne biçimindeki dikenler yaklaşık 4 santimetre uzunluğa ulaşabilir. Dikenler özellikle ana gövde ve genç gelişim bölgelerinde belirgin olduğundan bitkiye müdahale edilirken koruyucu eldiven kullanılmalıdır.

Dendrocereus undulosus bakımında güçlü ışık sağlanmalıdır. Bitki açık havada doğrudan güneş altında veya günün büyük bölümünde güneş alan çok aydınlık bir yerde yetiştirilebilir. Yüksek ışık düzeyi yeni sürgünlerin kalın, dengeli ve sağlam gelişmesini destekler. Yetersiz ışıkta oluşan sürgünler normalden ince, açık renkli ve dayanıksız olabilir. Kaburgaların daralması ve yeni gelişimin ışık kaynağına doğru eğilmesi de düşük aydınlığın belirtileri arasındadır. İç mekânda yetiştirilecekse güney veya güneydoğu yönüne bakan, uzun süre doğrudan ışık alan geniş bir pencere önü tercih edilmelidir.

Gölgeli ortamda veya kapalı alanda yetişmiş bir bitki doğrudan yoğun yaz güneşine aniden çıkarılmamalıdır. Gövde yüzeyi güçlü ışığa alışık değilse açık sarı, beyazımsı veya kahverengi yanık alanları oluşabilir. Doğrudan güneş alma süresi birkaç hafta içinde kademeli biçimde artırılmalıdır. Çok sıcak bölgelerde genç bitkiler günün en yakıcı öğle güneşinden geçici olarak korunabilir. Olgun ve güneşe alışmış örnekler ise güçlü güneşi daha kolay tolere eder.

Dendrocereus undulosus toprağı gevşek, hava geçirgenliği yüksek ve suyu kısa sürede uzaklaştırabilecek yapıda olmalıdır. Kaktüs ve sukulentler için hazırlanmış toprak karışımları kullanılabilir. Hazır karışım yüksek miktarda ince torf içeriyorsa ponza, perlit, lav taşı veya iri taneli mineral bileşenlerle desteklenmelidir. Karışım sulandığında suyu kolayca geçirmeli, kuruduktan sonra sıkışarak sertleşmemelidir. Tür mevsimsel kuraklığın görüldüğü tropikal yaşam alanlarında geliştiği için sürekli ıslak ve havasız toprak kök sağlığı açısından uygun değildir. Bu habitat bilgisine dayanarak, saksı yetiştiriciliğinde drenajı yüksek fakat genç kökleri çok hızlı susuz bırakmayacak dengeli bir karışım kullanılması gerekir.

Saksının altında açık drenaj delikleri bulunmalıdır. Küçük bir bitkinin gereğinden büyük bir saksıya dikilmesi doğru değildir. Köklerin henüz ulaşmadığı fazla toprak, özellikle düşük sıcaklıklarda uzun süre nemli kalabilir. Saksı değişiminde yalnızca mevcut kök sisteminden bir boy büyük saksıya geçilmesi yeterlidir. Bitki büyüdükçe üst bölümünün ağırlığı artacağından devrilmeye karşı dengeli ve sağlam bir saksı kullanılmalıdır. Toprak saksılar nemin daha hızlı uzaklaşmasına yardımcı olurken sırlı veya plastik saksılarda karışım daha yavaş kuruyabilir. Saksı malzemesi değiştirildiğinde sulama aralıkları da yeni kuruma hızına göre yeniden düzenlenmelidir.

Dendrocereus undulosus sulamasında sabit bir gün aralığı yerine toprağın kuruma durumu esas alınmalıdır. İlkbahar ve yaz aylarında yeni sürgünler gelişirken saksıdaki karışım büyük ölçüde kuruduğunda kapsamlı sulama yapılabilir. Su toprağın tamamına ulaşmalı ve fazlası drenaj deliklerinden dışarı çıkmalıdır. Bir sonraki sulama öncesinde karışımın yeniden kuruması beklenmelidir. Yalnızca toprağın yüzeyini ıslatan az miktardaki sık sulamalar, köklerin yüzeyde toplanmasına ve alt katmanların sürekli nemli kalmasına yol açabilir. Aktif gelişim döneminde çok uzun süre susuz bırakılan genç bitkilerde gövde yüzeyi büzüşebilir ve büyüme durabilir.

Sonbaharda sıcaklıklar düştükçe sulama aralıkları uzatılmalıdır. Kışın serin koşullarda tutulan bitkinin toprağı kuruya yakın bırakılmalıdır. Gövdenin hafifçe büzüşmesi su eksikliğine işaret edebilir; ancak gövde tabanında yumuşama, sararma, kahverengileşme veya dokunulduğunda içe çökme görülmesi çürüme belirtisi olabilir. Çürüme şüphesinde yalnızca sulamayı azaltmak yeterli değildir. Bitki saksıdan çıkarılarak kökler kontrol edilmeli, yumuşamış ve koyulaşmış dokular sağlıklı bölgeye kadar temizlenmelidir.

Türün doğal yaşam alanı tropikal olduğundan dona dayanıklı bir kaktüs olarak değerlendirilmemelidir. Dendrocereus undulosus için güvenilir kaynaklarda kesin bir düşük sıcaklık sınırı belirtilmemiştir. Bu nedenle saksı yetiştiriciliğinde sıcaklığın uzun süre 10 °C’nin altına düşürülmemesi ve bitkinin dondan tamamen korunması güvenli bir uygulamadır. Serin ortamda köklerin ıslak kalması, kuru koşullara göre daha yüksek çürüme riski oluşturur. Kışın sıcak bir iç mekânda tutuluyorsa bitkinin aynı zamanda yeterli ışık alması gerekir. Yüksek sıcaklık ile düşük ışığın birlikte oluşması ince ve biçimsiz sürgün gelişimine neden olabilir. Bu sıcaklık yaklaşımı, türün Hispanyola’daki mevsimsel kuru tropikal biyom kökenine dayanan yetiştiricilik çıkarımıdır.

Gübreleme yalnızca ilkbaharda, yeni büyümenin başladığı dönemde yapılmalıdır. Kaktüsler için hazırlanmış düşük azotlu bir besin, önerilen doz azaltılarak uygulanabilir. Yüksek azot içeren gübreler gövdelerin hızlı fakat yumuşak gelişmesine, diken aralarının açılmasına ve dokuların hastalıklara daha duyarlı hâle gelmesine neden olabilir. Yeni toprağa alınmış, kökleri zarar görmüş veya çürüme belirtisi taşıyan bitkilere gübre verilmemelidir. Gübreleme, ışık veya sulama kaynaklı gelişim sorunlarını düzeltmek için kullanılmamalıdır.

Dendrocereus undulosus gövde çeliği veya tohum yoluyla çoğaltılabilir. Çelikle çoğaltmada sağlıklı ve olgun bir sürgün kesildikten sonra kesim yüzeyinin kuru, sert bir kallus tabakası oluşturması beklenmelidir. Kalın çeliklerde bu süreç ortamın sıcaklığına ve nemine bağlı olarak bir haftadan uzun sürebilir. Kesik yüzey tamamen kuruduktan sonra çelik mineral oranı yüksek, kuruya yakın bir karışıma yerleştirilir. Kök gelişimi başlamadan yapılan yoğun sulama taban çürümesine neden olabilir. İlk su sınırlı verilerek köklenme belirtileri görüldükten sonra normal kurutarak sulama düzenine geçilmelidir. Tohumlar geçirgen bir karışımın yüzeyine ekilmeli, çimlenme süresince karışım hafif nemli tutulmalı ve düzenli hava dolaşımı sağlanmalıdır.

Dendrocereus undulosus çiçekleri beyaz renkli, uzun ve huni biçimindedir. Yaklaşık 10–20 santimetre uzunluğa ulaşabilen çiçeklerin çapı yaklaşık 5 santimetredir. Çiçek tüpü dar, yüzeyi ise büyük ölçüde tüysüz ve dikensizdir. Çiçekler çoğunlukla geceleri açılır. Saksıda yetiştirilen genç bitkiler uzun süre çiçek oluşturmayabilir; çiçeklenme için bitkinin olgunlaşması, güçlü ışık alması ve sağlıklı bir kök sistemi geliştirmesi gerekir. Çiçeklerin ardından küre veya armut biçiminde, sarı renkli ve yaklaşık 5 santimetre çapında meyveler meydana gelebilir.