Coryphantha werdermannii

Coryphantha werdermannii, Cactaceae familyasına ait, gelişim dönemine göre görünümü belirgin biçimde değişen ve oldukça yavaş büyüyen bir kaktüs türüdür. Doğal yayılışı Meksika’nın Coahuila, San Luis Potosí ve Puebla bölgelerini kapsar. Özellikle Sierra de la Paila çevresindeki alçak kireç taşı tepelerinde, yaklaşık 750–1.000 metre arasındaki yükseltilerde yetişir. Kuraklık süresinin uzun olduğu bu bölgelerde bitkinin kök çevresindeki su kısa sürede uzaklaşır. Tür çoğunlukla tek gövdeli gelişir. Genç Coryphantha werdermannii örnekleri basık küresel bir görünüme sahiptir. Olgunlaşma ilerledikçe gövde yumurtamsı biçime dönüşür ve yaşlı bitkilerde kısa sütun formu oluşabilir. Gövde genellikle 7–9 santimetre yüksekliğe ve 6–8 santimetre genişliğe ulaşır. Uzun yıllar gelişen bazı örneklerde gövde yüksekliği 30 santimetreye yaklaşabilir. Yaşlı bitkiler zaman zaman yan sürgün meydana getirebilir.

Coryphantha werdermannii bakımında bol ve dengeli ışık sağlanmalıdır. Sabah veya geç öğleden sonra gelen doğrudan güneş, gövdenin sıkı gelişimini destekler. İç mekânda yetiştirilen bitki gün içerisinde güneş alan aydınlık bir pencere önüne yerleştirilmelidir. Yetersiz ışık altında gövde uzayabilir, yeni tüberküller arasındaki mesafe artabilir ve dikenlerin gelişimi zayıflayabilir. Tür güçlü ışığa uyum sağlayabilse de yazın çok sıcak saatlerinde yoğun öğle güneşinden kısmen korunabilir. Özellikle hava dolaşımının sınırlı olduğu cam arkasında, gövde sıcaklığı kısa sürede yükselebilir. Uzun süre gölgede tutulan bir bitki doğrudan yoğun güneşe çıkarılmamalıdır. Işık miktarı birkaç hafta içerisinde aşamalı olarak artırılmalıdır.

Coryphantha werdermannii toprağı mineral oranı yüksek ve hızlı drenaj sağlayan yapıda hazırlanmalıdır. Kaktüsler için üretilmiş toprak karışımları ponza, lav taşı, iri kuvars kumu veya benzeri geçirgen bileşenlerle desteklenebilir. Karışımın sulama sırasında köklerin tamamına su ulaştırması, ardından fazla nemi kısa sürede uzaklaştırması gerekir. Yoğun miktarda ince torf içeren ve zamanla sıkışan topraklar bu tür için uygun değildir. Sıkışmış toprak köklere ulaşan hava miktarını azaltır ve saksının iç bölümünün geç kurumasına neden olur. Tür doğal olarak kireç taşı tepelerinde yetişmesine rağmen saksı toprağına kontrolsüz miktarda kireç eklenmemelidir. Öncelik drenaj, gözenekli yapı ve dengeli kuruma süresi olmalıdır.

Saksı seçiminde yüzeye yakın yayılan lifli kök sistemi dikkate alınmalıdır. Aşırı derin bir saksı gerekli değildir. Köklerin yatay olarak gelişmesine izin veren, gövde ölçüsüyle uyumlu ve gereğinden fazla geniş olmayan bir saksı tercih edilebilir. Çok büyük saksılarda köklerin kullanmadığı toprak bölümleri uzun süre nemli kalabilir. Saksının tabanında açık drenaj delikleri bulunmalıdır. Toprak saksılar gözenekli yüzeyleri sayesinde karışımın daha hızlı kurumasına katkı sağlayabilir. Plastik saksılarda nem daha uzun süre korunabileceğinden sulama aralıkları dikkatle belirlenmelidir. Saksı tabağında veya dış saksı içerisinde biriken su bekletilmemelidir.

Coryphantha werdermannii sulaması, saksı toprağının tamamı kuruduktan sonra yapılmalıdır. Toprağın yalnızca üst yüzeyinin kuru görünmesi yeterli değildir. Orta ve alt katmanlarda nem bulunup bulunmadığı da kontrol edilmelidir. İlkbaharda yeni tüberkül gelişimi başladığında sulama kontrollü olarak artırılabilir. Aktif büyüme döneminde tamamen kuruyan toprağa kök bölgesinin tamamını ıslatacak miktarda su verilmelidir. Fazla suyun drenaj deliklerinden dışarı çıkması sağlanmalıdır. Sık aralıklarla az miktarda su vermek yerine, kapsamlı bir sulamanın ardından karışımın yeniden tamamen kuruması beklenmelidir.

Tür aşırı sulamaya karşı hassastır. Özellikle hava sıcaklığının düşük, ışığın sınırlı ve hava hareketinin yetersiz olduğu koşullarda sulama sıklığı azaltılmalıdır. Sabit bir haftalık sulama programı uygulanmamalıdır. Toprağın kuruma süresi; saksının büyüklüğüne, malzemesine, ortam sıcaklığına ve karışımın mineral oranına göre değişir. Sonbaharda büyüme yavaşladığında sulama aralıkları uzatılmalıdır. Kış döneminde serin koşullarda tutulan Coryphantha werdermannii büyük ölçüde kuru bırakılmalıdır. Düşük sıcaklık ile ıslak toprağın bir arada bulunması ince köklerin zarar görmesine ve gövde tabanının yumuşamasına neden olabilir.

Coryphantha werdermannii çoğunlukla tohumla çoğaltılır. Tür nadiren yan sürgün oluşturduğu için sürgünle üretim her zaman mümkün değildir. Tohumlar ilkbaharda, temiz ve geçirgen bir ekim karışımının yüzeyine yerleştirilebilir. Üzerleri kalın bir toprak tabakasıyla örtülmemelidir. Çimlenme döneminde ekim karışımı hafif nemli tutulmalı, ancak sürekli suya doygun bırakılmamalıdır. Fideler ortaya çıktıktan sonra hava dolaşımı aşamalı olarak artırılmalıdır. Genç bitkiler yetişkin örnekler kadar yoğun güneşe ve uzun kuraklık dönemlerine dayanamaz. Başlangıçta parlak fakat filtrelenmiş ışık sağlanmalı, gelişim ilerledikçe doğrudan güneşe alıştırılmalıdır.

Coryphantha werdermannii oldukça yavaş büyür. Tohumdan yetişen bitkilerin yetişkin diken yapısını oluşturması uzun yıllar sürebilir. Genç bitkilerde koyu merkez dikenlerinin bulunmaması bir bakım sorunu değildir. Bu dikenler bitki gelişimsel olgunluğa ulaştığında ortaya çıkar. Gübreleme yalnızca büyüme döneminde ve düşük dozda yapılmalıdır. Kaktüs ve sukulentler için üretilmiş, azot oranı sınırlı ürünler tercih edilmelidir. Fazla azot gövdenin hızlı ve gevşek gelişmesine, doğal diken düzeninin zayıflamasına neden olabilir. Kış dinlenmesindeki, kökleri zarar görmüş veya yeni saksıya alınmış bitkilere gübre verilmemelidir.

Coryphantha werdermannii çiçekleri gövdenin tepe bölümündeki olgun tüberküllerin arasından gelişir. Çiçekler yaklaşık 5 santimetre uzunluğa ve 5–7 santimetre genişliğe ulaşabilir. İlk açıldığında parlak ve soluk sarı renkte olan taç yapraklar, çiçek yaşlandıkça pembe tonlara dönebilir. Çiçeğin boğaz kısmında belirgin kırmızı renk görülür.