Coryphantha pseudoradians

Coryphantha pseudoradians, Cactaceae familyasına bağlı, küçük ve küresel gövdesiyle tanınan yavaş gelişimli bir kaktüstür. Güncel botanik sınıflandırmada Coryphantha pallida kapsamında değerlendirilmesine rağmen yetiştiricilikte Coryphantha pseudoradians adıyla yaygın olarak tanınır. Doğal olarak Meksika’nın Oaxaca bölgesindeki kurak ve yarı kurak alanlarda yetişir. Taşlı yüzeyler, kireçli zeminler ve yağmur suyunun kısa sürede uzaklaştığı topraklar türün geliştiği başlıca ortamları oluşturur. Bitki çoğunlukla tek gövdeli büyür. Olgunlaşan bazı örnekler taban bölümünden sürgün çıkararak birkaç gövdeden oluşan küçük gruplar meydana getirebilir. Gövde küresel, hafif basık veya ters yumurtayı andıran bir yapıdadır. Yetişkin bitkiler genellikle 8–10 santimetre genişliğe ulaşır. Gövde rengi griye çalan yeşil, mavi-yeşil veya mat koyu yeşil tonlarında olabilir.

Coryphantha pseudoradians gövdesinde düzenli kaburgalar bulunmaz. Gövde yüzeyi, aralarında sınırlı boşluk bulunan kısa ve kalın tüberküllerle kaplıdır. Tüberküller ters yumurtamsı biçimde gelişir ve taban kısımları baklava biçimine yaklaşabilir. Uzunlukları yaklaşık 1 santimetredir. Her tüberkülün üst bölümünde, areol ile koltuk kısmı arasında uzanan karakteristik bir oluk bulunur. Genç tüberküllerin koltukları beyaz yünsü dokuyla kaplanabilir. Bitki yaşlandıkça bu yünlü görünüm azalır ve eski tüberkül koltukları daha çıplak hale gelir. Gövdenin tepe bölümünde yeni büyüme devam ettiği için yünlenme burada daha belirgin kalabilir. Çiçek tomurcukları da tepeye yakın olgun tüberküllerin arasından çıkar.

Coryphantha pseudoradians gerçek yaprak meydana getirmez. Kurak iklimlere uyum sağlayan kaktüslerde fotosentez görevi yeşil gövde tarafından gerçekleştirilir. Etli gövde, yağışlı dönemlerde alınan suyun depolanmasını da sağlar. Areollerden çıkan dikenler değişime uğramış yaprak yapılarıdır. Tüberküller ise yaprak değil, gövde yüzeyinin özelleşmiş çıkıntılarıdır. Her areolde genellikle 13–15 adet radyal diken oluşur. Bu dikenler ince, sarımsı, açık kahverengi veya zamanla griye dönen tonlardadır. Uzunlukları yaklaşık 1 santimetreye ulaşabilir. Dikenlerin bir bölümü çevreye doğru yıldız biçiminde yayılırken bazıları yukarı yönelir. Hafif geriye kıvrılan dikenler gövdenin üzerinde düzenli fakat yoğun olmayan bir örtü oluşturur. Coryphantha pseudoradians çoğunlukla merkez dikeni geliştirmez. Bazı örneklerde bir veya iki adet merkez dikeni görülebilir. Bu dikenler radyal dikenlere benzer görünümde olup yalnızca biraz daha belirgin şekilde dışa uzanabilir. Merkez dikeni bulunup bulunmaması bitkinin yaşı, genetik özellikleri ve gelişim koşullarına göre farklılık gösterebilir.

Coryphantha pseudoradians bakımında yüksek aydınlık sağlanmalıdır. Yeterli ışık alan bitkiler küresel ve sıkı gövde biçimini korur. Dikenler daha düzenli gelişir ve gövdenin tepe bölümü normalden fazla uzamaz. İç mekânda yetiştirilecek bitki, gün içinde doğrudan güneş alabilen aydınlık bir pencere önüne yerleştirilmelidir. Işık yetersiz kaldığında yeni büyüme daha dar ve açık renkli olabilir. Tüberküller arasındaki mesafenin artması ve gövdenin yukarı doğru uzaması da düşük ışıkla ilişkilidir. Bu şekilde oluşan gövde bölümleri daha sonra eski biçimine dönmez. Bu nedenle büyüme dönemi başlamadan önce bitkinin ışık koşulları düzenlenmelidir.

Uzun süre gölgede kalmış Coryphantha pseudoradians doğrudan yoğun güneşe çıkarılmamalıdır. İlk aşamada sabah güneşi verilerek bitkinin ışığa uyum sağlaması beklenmelidir. Doğrudan güneş alma süresi birkaç hafta içerisinde kademeli olarak artırılabilir. Ani ışık değişimleri gövde yüzeyinde soluk, sarımsı veya kahverengi alanlar oluşturabilir. Coryphantha pseudoradians toprağı hızlı drenaj sağlayan ve köklerin hava almasına izin veren yapıda olmalıdır. Kaktüsler için üretilmiş toprak karışımları ponza, lav taşı, iri taneli kum veya benzeri mineral bileşenlerle desteklenebilir. Karışımın büyük bölümünün ince torftan oluşması, sulama sonrasında toprağın uzun süre nemli kalmasına yol açabilir.

Toprak sulandığında köklerin tamamına su ulaştırmalı, ardından fazla nemi kısa sürede uzaklaştırmalıdır. Zamanla sıkışan ve sertleşen karışımlar kök çevresindeki hava boşluklarını azaltır. Bu nedenle eskiyen veya fiziksel yapısı bozulan toprak belirli aralıklarla yenilenmelidir. Coryphantha pseudoradians için kök hacmiyle uyumlu bir saksı tercih edilmelidir. Bitkinin mevcut kök sisteminden çok daha geniş bir saksı kullanılması, fazla toprağın geç kurumasına neden olabilir. Bu durum özellikle serin dönemlerde kök çevresindeki nem süresini uzatır. Saksının altında suyun rahatça çıkabileceği drenaj delikleri bulunmalıdır.

Toprak saksılar gözenekli yapıları nedeniyle karışımın daha hızlı kurumasına katkı sağlayabilir. Plastik saksılar da geçirgen bir toprak ve kontrollü sulama ile kullanılabilir. Saksı malzemesi ne olursa olsun altlıkta biriken su bekletilmemelidir. Gövde tabanının uzun süre nemli yüzeye temas etmesi önlenmelidir. Coryphantha pseudoradians sulaması, saksı içerisindeki toprak tamamen kuruduğunda yapılmalıdır. Yalnızca toprağın üst yüzeyinin kuru görünmesi yeterli değildir. Orta ve alt katmanlarda nem bulunup bulunmadığı da kontrol edilmelidir. İlkbaharda yeni büyüme başladığında sulamalar aşamalı olarak artırılabilir. Sıcak büyüme döneminde tamamen kuruyan toprağa yeterli miktarda su verilmelidir. Sulama suyu bütün kök bölgesine ulaşmalı ve fazlası drenaj deliklerinden dışarı çıkmalıdır. Kısa aralıklarla az miktarda su vermek, toprağın bazı bölümlerinin sürekli nemli kalmasına neden olabilir. Kapsamlı sulama sonrasında yeniden su vermeden önce tam kuruma gerçekleşmelidir.

Sulama aralığı sabit bir takvime bağlanmamalıdır. Ortam sıcaklığı, güneş alma süresi, hava hareketi, saksının büyüklüğü ve kullanılan toprağın yapısı kuruma hızını değiştirir. Serin, düşük ışıklı veya havasız koşullarda toprak daha geç kuruduğu için sulama aralıkları uzatılmalıdır. Sonbaharda sıcaklıkların düşmesiyle birlikte bitkinin su tüketimi azalır. Bu dönemde verilen su miktarı azaltılmalıdır. Kış aylarında serin ortamda tutulan Coryphantha pseudoradians büyük ölçüde kuru bırakılmalıdır. Düşük sıcaklıkla birlikte devam eden toprak nemi, köklerin ve gövde tabanının zarar görmesine neden olabilir. Bitki kış boyunca aydınlık ve hava dolaşımı bulunan bir yerde tutulmalıdır. Saksıda yetiştirilen örnekler dondan korunmalıdır. Kışın sıcak bir odada bulunan bitkiye fazla su verilmesi de uygun değildir. Düşük ışık altında devam eden sulama, gövdenin zayıf ve düzensiz gelişmesine yol açabilir.

Saksı değişimi, kökler mevcut alanı doldurduğunda veya toprak geçirgenliğini kaybettiğinde yapılabilir. Bitki eski saksısından çıkarılırken gövde tabanına ve ince köklere zarar verilmemelidir. Köklerde yumuşamış veya işlevini kaybetmiş bölümler bulunuyorsa temizlenmelidir. Kesim yapılan köklerin yeni dikimden önce kısa süre kurumasına izin verilmelidir. Yeni toprağa yerleştirilen bitki hemen sulanmamalıdır. Saksı değişimi sırasında oluşabilecek küçük kök yaralarının kapanması için birkaç gün beklenebilir. İlk sulama, ortam sıcaklığı ve köklerin durumuna göre kontrollü biçimde yapılmalıdır.

Coryphantha pseudoradians çoğunlukla tohumla çoğaltılır. Tohumlar ilkbaharda, temiz ve ince taneli bir kaktüs karışımının yüzeyine ekilebilir. Tohumların üzeri kalın bir toprak tabakasıyla kapatılmamalıdır. Çimlenme süresince yüzey hafif nemli tutulmalı, ancak sürekli suya doygun hale getirilmemelidir. Fideler ortaya çıktıktan sonra ekim ortamı düzenli olarak havalandırılmalıdır. Genç bitkiler ilk gelişim döneminde yoğun güneşten korunmalıdır. Gövdeler güçlendikçe ışık miktarı artırılabilir. Fideler büyüdükçe sulamalar arasındaki kuruma süresi de aşamalı olarak uzatılmalıdır.

Yan sürgün oluşturan yetişkin örnekler bölünerek çoğaltılabilir. Kendi köklerini geliştirmiş sürgünler ana bitkiden dikkatlice ayrılarak ayrı bir saksıya dikilebilir. Kök taşımayan sürgünlerde ayrılma yüzeyinin tamamen kuruması beklenmelidir. Yeni kök gelişimi başlamadan önce toprağın uzun süre ıslak kalmasına izin verilmemelidir. Gübreleme yalnızca büyüme döneminde ve düşük dozda yapılmalıdır. Kaktüs ve sukulentler için üretilmiş, azot oranı sınırlı besinler kullanılmalıdır. Fazla azot gövdenin normalden hızlı ve gevşek gelişmesine neden olabilir. Dinlenme dönemindeki, kökleri zarar görmüş veya yeni saksıya alınmış bitkilere gübre verilmemelidir.

Coryphantha pseudoradians çiçekleri gövdenin tepe bölümünden gelişir. Çiçekler sarı renktedir ve yaklaşık 3 santimetre uzunluğa ulaşabilir. Tam olarak açıldığında çapları 7 santimetreye yaklaşabilir. Bu nedenle çiçekler, bitkinin küçük gövdesine kıyasla oldukça geniş görünür. İnce taç yapraklar birkaç sıra halinde çevreye doğru açılır. Çiçeklenme çoğunlukla sıcak büyüme döneminde gerçekleşir. Tomurcuk oluşumu için bitkinin yeterli olgunluğa ulaşması, güçlü ışık alması ve kök sisteminin sağlıklı olması gerekir. Kış döneminin kontrollü ve kuru geçirilmesi, sonraki büyüme dönemindeki çiçek gelişimini destekler. Coryphantha pseudoradians meyveleri hakkında ayrıntılı ve doğrulanmış botanik bilgi sınırlıdır.