Coryphantha poselgeriana

Coryphantha poselgeriana, Cactaceae familyasında yer alan, belirgin tüberkülleri ve güçlü dikenleriyle tanınan yavaş gelişimli bir kaktüs türüdür. Doğal yayılışı Meksika’nın kuzeydoğusundaki Coahuila, Durango, Nuevo León, San Luis Potosí ve Zacatecas çevresini kapsar. Bitki, kurak çalılıkların görüldüğü alüvyon düzlüklerinde; kumlu, çakıllı ve zaman zaman alçıtaşı bakımından zengin zeminlerde yetişir. Doğal ortamında suyun toprak yüzeyinde uzun süre kalmadığı açık alanlara uyum sağlamıştır.

Coryphantha poselgeriana çoğunlukla tek gövdeli büyür. Bazı yaşlı bitkiler yavaş biçimde yan sürgünler geliştirerek küçük gruplar oluşturabilir. Genç gövdeler küresel veya yumurtamsı yapıdayken, bitki olgunlaştıkça kısa silindirik bir görünüm kazanabilir. Uygun doğal koşullarda yaklaşık 30 santimetre yüksekliğe ve 18 santimetre genişliğe ulaşabilmesine rağmen saksıda yetiştirilen örnekler genellikle daha küçük kalır.

Gövde rengi donuk mavi-yeşil, griye çalan yeşil veya açık mavimsi tonlarda olabilir. Tepe bölümü yuvarlaktır ve yeni gelişen dokuların çevresinde beyaz yünsü bir tabaka bulunabilir. Bitkinin yüzeyinde kaburgalar yer almaz. Bunun yerine geniş tabanlı, yarım küre ile konik arasında değişen iri tüberküller gelişir. Tüberküllerin uzunluğu yaklaşık 2–3 santimetreye ulaşabilir.

Her tüberkülün üst bölümünde areol ile koltuk bölgesi arasında uzanan derin bir oluk bulunur. Genç tüberküllerde bu oluk beyaz yünsü dokuyla kaplanabilir. Oluk ve koltuk çevresinde sarı veya turuncu renkli salgı bezleri görülebilir. Bu bezlerden çıkan şekerli sıvı, özellikle sıcak ve nemli koşullarda gövde yüzeyinde birikebilir. Biriken salgı düzenli olarak kontrol edilmeli ve bitkinin bulunduğu ortamda yeterli hava hareketi sağlanmalıdır.

Coryphantha poselgeriana yaprakları, geniş ve görünür yapılar halinde gelişmez. Kurak iklim koşullarına uyum sağlayan bu türde fotosentez görevi klorofil içeren gövde tarafından gerçekleştirilir. Etli gövde aynı zamanda yağış dönemlerinde alınan suyu depolar. Areollerden çıkan dikenler değişime uğramış yaprak yapılarıdır. Tüberküller ise yaprak değil, gövde yüzeyine ait özelleşmiş çıkıntılardır.

Her areolde genellikle 5–12 adet radyal diken bulunur. Bu dikenler sert, kalın ve biz biçimindedir. Yanlara ve aşağıya doğru yayılan radyal dikenlerin uzunluğu yaklaşık 3–4 santimetre olabilir. Yeni dikenler beyazımsı, kırmızımsı kahverengi veya siyaha yakın renklerde gelişebilir. Zamanla renkleri açılarak gri tonlara dönüşür. Alt bölümde bulunan radyal dikenler diğerlerine göre daha kalın ve güçlü olabilir.

Radyal dikenlerin merkezinde çoğunlukla tek bir merkez dikeni gelişir. Merkez dikeni düz, son derece sert ve dışa doğru belirgin biçimde uzanır. Yaklaşık 2–5 santimetre uzunluğa ulaşabilir. Rengi beyazımsı griden koyu kahverengi veya siyaha kadar değişebilir. Uzun ve güçlü diken yapısı nedeniyle saksı değişimi sırasında gövde doğrudan elle sıkıştırılmamalıdır.

Coryphantha poselgeriana bakımında güçlü ışık sağlanması gerekir. Yeterli güneş alan bitkiler sıkı bir gövde oluşturur ve dikenlerini doğal kalınlığında geliştirir. Sabah ve geç öğleden sonra güneşi doğrudan alınabilir. Gün boyu yoğun güneş görecek bitkiler ise bu koşullara kademeli biçimde alıştırılmalıdır. Uzun süre gölgede kalan bir örneğin aniden kuvvetli güneşe çıkarılması gövde yüzeyinde renk açılmasına ve kalıcı hasara yol açabilir.

İç mekânda yetiştirildiğinde doğrudan güneş alabilen en aydınlık pencere önü tercih edilmelidir. Işık yetersiz kaldığında gövde yukarı doğru uzayabilir, tepe bölümü daralabilir ve yeni dikenler zayıf gelişebilir. Özellikle kış boyunca düşük ışıkta kalan bitkilerin ilkbaharda güneşe aşamalı olarak çıkarılması önem taşır.

Coryphantha poselgeriana toprağı yüksek oranda geçirgen ve mineral ağırlıklı olmalıdır. Kaktüsler için hazırlanmış toprak karışımları ponza, lav taşı, iri taneli kum veya benzeri inorganik malzemelerle desteklenebilir. Fazla miktarda ince torf içeren karışımlar sulama sonrasında uzun süre nemli kalabilir. Bu tür topraklar kök çevresindeki hava miktarını azaltarak köklerin zarar görme riskini yükseltir.

Tür ince bir kazık kök geliştirebilir. Bu nedenle kullanılan saksı kökün aşağı doğru ilerlemesine izin verecek kadar derin olmalıdır. Bununla birlikte kök hacmini büyük ölçüde aşan saksılar tercih edilmemelidir. Gereğinden fazla toprak içeren büyük saksılar daha geç kurur ve sulama kontrolünü zorlaştırır. Saksının altında suyun kolayca çıkabileceği açık drenaj delikleri bulunmalıdır.

Coryphantha poselgeriana sulaması, saksı içerisindeki toprak tamamen kuruduktan sonra yapılmalıdır. Yalnızca yüzeyin kuru görünmesi yeterli değildir. Karışımın orta ve alt bölümlerinde nem kalıp kalmadığı da kontrol edilmelidir. İlkbahar ve yaz aylarında aktif büyüme gözlendiğinde, kuruyan toprağa kök bölgesinin tamamına ulaşacak miktarda su verilebilir. Fazla suyun drenaj deliklerinden tamamen çıkması sağlanmalıdır.

Sık aralıklarla az miktarda su vermek yerine, toprak tamamen kurudukça kapsamlı sulama uygulanmalıdır. Saksı tabağında kalan su bekletilmemelidir. Sulama aralıkları ortam sıcaklığına, güneş miktarına, hava dolaşımına ve saksı malzemesine göre değişebilir. Bu nedenle sabit bir haftalık sulama programı kullanılmamalıdır.

Sonbaharda sıcaklıklar düştükçe sulama sıklığı azaltılmalıdır. Serin koşullarda geçirilen kış dinlenmesi boyunca bitki büyük ölçüde kuru tutulmalıdır. Düşük sıcaklıkla birlikte devam eden toprak nemi, köklerin ve gövde tabanının zarar görmesine neden olabilir. Saksıda yetiştirilen Coryphantha poselgeriana don olaylarından korunmalıdır.

Bitkinin bulunduğu ortamda hava dolaşımı önemlidir. Tüberkül oluklarından salgılanan şekerli sıvı, kapalı ve nemli ortamlarda gövde üzerinde koyu renkli tabakaların oluşmasına neden olabilir. Salgı birikimi görüldüğünde gövde yüzeyi dikkatlice temizlenmeli ve ortam daha iyi havalandırılmalıdır. Toprağın uzun süre nemli kalmasına neden olan havasız koşullardan kaçınılmalıdır.

Saksı değişimi, kökler mevcut alanı doldurduğunda veya toprak yapısı bozulduğunda yapılabilir. Bitki eski saksısından çıkarıldıktan sonra kökler kontrol edilmelidir. Hasarlı kök bölümleri temizlenmişse yeni dikimden hemen sonra sulama yapılmamalıdır. Kesilen yüzeylerin kuruması için birkaç gün beklenmelidir.

Coryphantha poselgeriana çoğunlukla tohumla çoğaltılır. Tohumlar ilkbaharda, ince taneli ve geçirgen bir karışımın yüzeyine ekilebilir. Çimlenme döneminde karışım hafif nemli tutulmalı, ancak sürekli suya doygun bırakılmamalıdır. Fideler geliştikçe hava dolaşımı artırılmalı ve sulamalar arasındaki kuruma süresi kademeli olarak uzatılmalıdır. Genç bitkiler ilk dönemde yoğun öğle güneşinden korunmalıdır.

Gübreleme yalnızca büyüme döneminde ve düşük dozda yapılmalıdır. Kaktüs ve sukulentler için hazırlanmış, azot oranı sınırlı ürünler kullanılmalıdır. Fazla gübreleme gövde dokusunun gevşek gelişmesine ve bitkinin doğal formunun bozulmasına neden olabilir. Dinlenme dönemindeki veya kökleri zarar görmüş bitkilere gübre verilmemelidir.

Coryphantha poselgeriana çiçekleri gövdenin tepe bölümündeki olgun tüberküllerin arasından gelişir. Çiçekler yaklaşık 6–7 santimetre çapa ulaşabilir. Renkleri beyazımsı pembe, açık gül pembesi veya karmin kırmızısı olabilir. San Luis Potosí çevresindeki bazı popülasyonlarda sarı çiçekli örnekler de görülür. Çiçeklenme genellikle sıcak büyüme döneminde gerçekleşir.

Bitkinin çiçek oluşturabilmesi için yeterli olgunluğa ulaşması, güçlü ışık alması ve sağlıklı bir kök sistemine sahip olması gerekir. Tozlaşma sonrasında yeşil ve sulu meyveler meydana gelebilir. Meyveler yaklaşık 2,5–5 santimetre uzunluğundadır ve uçlarında kurumuş çiçek kalıntıları bulunabilir. Olgun meyvelerin içerisinde böbrek biçimli, kahverengimsi tohumlar gelişir.