Coryphantha pallida

Coryphantha pallida, Cactaceae familyasına ait, küresel gövdeli ve yavaş gelişen bir kaktüs türüdür. Doğal yaşam alanı Meksika’nın Veracruz, Puebla ve Oaxaca eyaletlerini kapsar. Kurak çalılıkların bulunduğu bölgelerde; kireçli taşlar, ince toprak tabakaları ve suyun hızla uzaklaştığı yamaçlar üzerinde yetişir. Yağışların düzensiz olduğu bu alanlara uyum sağladığı için bakımında kontrollü sulama ve yüksek geçirgenliğe sahip toprak kullanılması gerekir.

Bitki başlangıçta tek gövdeli gelişebilir. Olgunlaştıkça tabandan yeni sürgünler çıkararak birden fazla gövdeden oluşan gruplar meydana getirebilir. Gövdeler küresel veya ters yumurtayı andıran bir biçime sahiptir. Genişlikleri çoğunlukla 8–12 santimetre arasında değişir. Epidermis rengi griye çalan yeşil, mavi-yeşil veya donuk koyu yeşil olabilir.

Coryphantha pallida gövdesinde kaburga bulunmaz. Yüzey, birbirine yakın biçimde dizilmiş kısa ve kalın tüberküllerden oluşur. Her tüberkülün üst tarafında areolden koltuk bölgesine doğru ilerleyen bir oluk vardır. Genç tüberküllerin koltuklarında beyaz yünsü dokular görülebilir. Bitkinin tepe bölgesindeki yünlenme, özellikle yeni büyüme ve çiçeklenme döneminde daha belirgin hale gelebilir.

Coryphantha pallida yaprakları, geniş ve yassı organlar şeklinde gelişmez. Kurak koşullara uyum sağlayan bu türde fotosentez görevi yeşil gövde tarafından gerçekleştirilir. Etli gövde aynı zamanda su depolama işlevi görür. Areollerden çıkan dikenler değişime uğramış yaprak yapılarıdır. Gövde üzerindeki tüberküller ise yaprak değil, dikenleri ve çiçek oluşumuyla ilişkili dokuları taşıyan gövde çıkıntılarıdır.

Her areolde çoğunlukla 20 veya daha fazla radyal diken bulunabilir. Bu dikenler ince, beyaz veya açık gri renkte gelişir ve gövde yüzeyine yakın şekilde yayılır. Uzunlukları genellikle 8–12 milimetre arasındadır. Yoğun radyal dikenler gövde üzerinde ince bir ağ görünümü oluşturur.

Radyal dikenlerin merkezinde çoğunlukla üç adet merkez dikeni gelişir. Merkez dikenleri beyazımsı, gri veya siyaha yakın olabilir. Açık renkli dikenlerin uçlarında koyu renkli bölgeler görülebilir. Yaklaşık 1,5 santimetreye ulaşabilen bu dikenlerin üstte bulunan ikisi dışa doğru yönelir. Alttaki merkez dikeni ise düz veya hafif aşağı kıvrılmış biçimde gelişebilir.

Coryphantha pallida bakımında bol ışık sağlanmalıdır. Güçlü aydınlık, gövdenin küresel ve sıkı yapısını korumasına yardımcı olur. İç mekânda yetiştirildiğinde doğrudan güneş alabilen aydınlık bir pencere önü tercih edilmelidir. Işık yetersiz kaldığında gövde yukarı doğru uzayabilir, yeni tüberküller seyrek gelişebilir ve diken yapısı zayıflayabilir.

Uzun süre gölgede kalan bitkiler doğrudan yoğun güneş altına alınmamalıdır. Güneş alma süresi kademeli olarak artırılmalıdır. Özellikle kış aylarını iç mekânda geçiren bitkilerin ilkbahar güneşine aşamalı biçimde alıştırılması gerekir. Ani ışık değişimi gövde üzerinde soluk veya kahverengi alanların oluşmasına neden olabilir.

Coryphantha pallida toprağı gevşek, mineral ağırlıklı ve hızlı drenaj sağlayan yapıda olmalıdır. Kaktüsler için hazırlanmış toprak karışımları ponza, lav taşı veya iri taneli mineral bileşenlerle desteklenebilir. Fazla miktarda ince torf içeren karışımlar suyu uzun süre tutabilir ve köklerin hava almasını sınırlandırabilir.

Saksının altında açık drenaj delikleri bulunmalıdır. Saksı büyüklüğü bitkinin kök hacmini aşırı ölçüde geçmemelidir. Gereğinden büyük saksılarda kullanılan fazla toprak daha geç kurur. Bu durum özellikle düşük sıcaklıklarda köklerin uzun süre nemli kalmasına yol açabilir. Bitki grup oluşturduğunda, yeni gövdelerin gelişebileceği kadar geniş ancak aşırı büyük olmayan bir saksı seçilmelidir.

Coryphantha pallida sulaması, toprak tamamen kuruduktan sonra yapılmalıdır. Yalnızca yüzeyin kuru olması yeterli değildir; saksının orta ve alt bölümlerindeki nem de sona ermiş olmalıdır. İlkbahar ve yaz döneminde aktif büyüme görüldüğünde, kuruyan toprağa köklerin tamamına ulaşacak miktarda su verilebilir. Fazla suyun drenaj deliklerinden çıkmasına izin verilmelidir.

Az miktarda ve sık sulama yapılmamalıdır. Toprak kapsamlı biçimde ıslatıldıktan sonra bir sonraki sulama için tamamen kuruması beklenmelidir. Saksı tabağında biriken su tutulmamalıdır. Sulama sıklığı sıcaklığa, hava hareketine, saksı malzemesine ve kullanılan toprak karışımına göre değişeceği için sabit bir takvim uygulanmamalıdır.

Sonbaharda sıcaklıkların düşmesiyle birlikte sulamalar azaltılmalıdır. Kış döneminde serin ortamda tutulan bitki büyük ölçüde kuru bırakılmalıdır. Soğuk koşullarda toprağın ıslak kalması köklerin ve gövde tabanının zarar görme riskini artırır. Coryphantha pallida kuru toprakta kısa süreli serinliğe dayanabilse de saksıda yetiştirilen örnekler uzun süreli dondan korunmalıdır.

Saksı değişimi, kökler mevcut alanı doldurduğunda veya toprak geçirgenliğini kaybettiğinde yapılabilir. Köklerde işlem sırasında kesik veya zedelenme oluşmuşsa bitki yeni toprağa alındıktan hemen sonra sulanmamalıdır. Kök yüzeylerinin kuruması için birkaç gün beklenmelidir.

Coryphantha pallida çoğunlukla tohumla çoğaltılır. Tohumlar sıcaklığın düzenli olduğu ilkbahar döneminde ince ve geçirgen bir karışımın yüzeyine ekilebilir. Çimlenme sırasında karışım hafif nemli tutulmalı, fakat suya doygun bırakılmamalıdır. Fideler geliştikçe hava dolaşımı artırılmalı ve sulamalar arasındaki kuruma süresi uzatılmalıdır.

Yan sürgün oluşturan yetişkin bitkiler ayrılarak da çoğaltılabilir. Kök geliştirmiş sürgünlerin yeni saksıya uyumu daha kolaydır. Kök taşımayan bir sürgün ayrıldığında, dikimden önce kesilen yüzeyin kuruması beklenmelidir. Yeni kökler oluşmadan yoğun sulama yapılmamalıdır.

Gübreleme yalnızca büyüme döneminde ve düşük dozda yapılmalıdır. Kaktüs ve sukulentler için hazırlanmış, azot oranı sınırlı ürünler tercih edilmelidir. Dinlenme dönemindeki, yeni saksıya alınmış veya kökleri zarar görmüş bitkilere gübre verilmemelidir.

Coryphantha pallida çiçekleri gövdenin tepe bölümündeki olgun tüberküllerin arasından gelişir. Çiçekler açık limon sarısı veya soluk krem sarısı renktedir. Dıştaki çiçek yapraklarında kırmızımsı ya da yeşilimsi orta çizgiler görülebilir. Yaklaşık 6–7 santimetre çapa ulaşan çiçekler, bitkinin gövde ölçüsüne kıyasla oldukça geniştir. Çiçeklenme genellikle sıcak büyüme döneminde gerçekleşir. Tomurcuk oluşabilmesi için bitkinin yeterli olgunluğa ulaşması, güçlü ışık alması ve sağlıklı bir kök sistemine sahip olması gerekir. Tozlaşmanın ardından yeşilimsi kahverengi renkte, yaklaşık 2 santimetre uzunluğunda meyveler oluşabilir. Meyvelerin içerisinde parlak kahverengi tohumlar gelişir.